Thursday, August 16, 2018


තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය ආපස්සට හැරවීමට විරෝධය පළකිරීම !



ශ්‍රී ලංකාවේ අලි - මිනිස් ගැටුම අවුරුදු එකහමාරකින් විසඳීම සඳහා තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින් නව වැඩපිළිවෙලක් යෝජනා කර ඇත.

එමගින් අදහස්  කෙරෙන්නේ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් සහිත සියළුම ප්‍රදේශවලින් වන අලි ඇතුන් දහස් ගණනක් පන්නා රක්ෂිත වලට කොටු කිරීමත්, ප්‍රශ්නකාරී තනි අලින් සිය ගණනක් අල්ලා ජීවිතාන්තය දක්වා සිරගත කිරීමත් මගින් මෙම ගැටුම විසඳීමටය.

මෙය අලි කළමනාකාරණ ජාතික ප්‍රතිපත්තියට සම්පුර්ණයෙන් පටහැනි, සියළු විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් වලට විරුද්ධ හා යථාර්තවාදීද නොවන වැඩපිළිවෙලකි.

මෙය කිසිදා සාර්ථකකරගත නොහැකි අසාර්ථක වැඩසටහනක් නමුත්, එහි ඇති භයානකකම වන්නේ ඒ සඳහා උත්සාහ දැරීම මගින්ද අලි - මිනිස් ගැටුම් විශාල ලෙස උත්සන්න වීමත්, අලි ඇතුන් විශාල ප්‍රමාණයක් එමගින් මරණයට පත්වීමත්ය.



ශ්‍රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් හා මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් විශාල සමාජීය, ආර්ථික හා පාරිසරික බලපෑමක් එල්ලකරන ගැටළුවක් බවට අලි - මිනිස් ගැටුම පත්ව ඇත. ගැටුමේ පාර්ශව දෙකටම අගතියක් නොවන පරිදි වඩාත් විද්‍යාත්මක හා තිරසාර ආකාරයෙන් මෙම ගැටුම කළමනාකරණය කළයුතුව තිබියදී එසේ නොකර මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම පන්නා රක්ෂිත ප්‍රදේශ වල ගාල්කිරීම හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල සිරිගතකිරීම මගින් එම ගැටුම පාලනය කිරීම සඳහා තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැරසෙන යථාර්තයෙන් හා ජාතික ප්‍රතිපත්තියෙන් බැහැර අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් අපගේ බලවත් විරෝධය පළකරමු. ඒ හේතුවෙන් දිවයින පුරා පැතිරී ඇති අලි - මිනිස් ගැටුම් ඉදිරියේදී තවදුරටත් උත්සන්නවීමේ දැඩි අවධානමක් පැනනැගී ඇති අතර එම තත්ත්වය වැලැක්වීම සඳහා ඉතා කඩිනමින් මැදිහත්වන ලෙස අප වර්තමාන තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉතා ඕනෑකමින් ඉල්ලා සිටිමු.

නොයෙකුත් අඩුලුහුඬුකම් මතින්හෝ වනජීවී සරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හා සෙසු ඇල්මැති පාර්ශව අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය සඳහා විද්‍යාත්මක හා සාධනීය විසඳුම් යෝජනා ගණනාවක් මත පදනම්වූ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් ගොඩනගා ඊට අනුකූලව වැඩසටහන් ක්‍රියාවට නැංවීම අරඹා ඇත. එසේ තිබියදී එකී සියළුම විසඳුම් යෝජනා නොසලකා හරිමින් ඉදිරි වසර එක හමාර තුල අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීමට යැයි පවසමින්රේඛීය විෂයභාර තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින්  මෙම වැඩසටහන සඳහා පිඹුරුපත් සකස් කරමින් සිටින බව පසුගිය ජූලි මස 13 වැනි දින අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීනයින්ගේ අදහස් ලබාගැනීම සඳහා බව හුවා දක්වමින් රේඛීය අමාත්‍යංශය විසින් සංවිධානය කෙරුණු වැඩමුළුවේදී අනාවරණය විය.

නමුත් ඒ ආකාරයෙන් මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම පන්නා රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට ගාල්කිරීම හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල සිරිගතකිරීම අලි - මිනිස් ගැටුමට කිසිඳු ආකාරයක විසඳුමක් නොවන බව අප අවධාරණය කරමු. ඒ වෙනුවට මෙමගින් සිදුවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් අප මෙතෙක් අත්කරගෙන ඇති ප්‍රගතිය නැවත ආපස්සට හැරවීම හා අලි - මිනිස් ගැටුම සීග්‍රයෙන් ඉහළ යාම මගින් එම දෙපාර්ශවයේම ජීවිත අනතුරේ වැටීම පමණි.

එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සංරක්ෂණය හා අලි මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය සම්බන්ධව 2017 වසරේ කෙටුම්පත්කර දැනට අප්‍රකාශිත තත්වයේ පවතින ප්‍රතිපත්ති මාලාවේද අවධාරණය කෙරෙන වන අලි ඇතුන් ඔවුන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමි තුලම සංරක්ෂණය කරමින් වඩාත් විද්‍යාත්මක හා තිරසාර ප්‍රවේශයක් ඔස්සේ මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීම සඳහා නායකත්වය ගන්නා ලෙස අප තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත්කර වනජීවී හා වන රක්ෂිත වලට ගාල්කිරීම මගින් අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය කිරීමට ඉතිහාසය පුරා දරන ලද සියළු ප්‍රයත්නයන් අසාර්ථකවී තිබියදී බලධාරීන් නැවතත් මෙරට වන අලින් හා මිනිසුන් රෑ වැටුණු වලේ මහා දවලෙත් ඇදදැමීමට කටයුතු කරමින් සිටීම ඛේදණීයය. පසුගිය දශක හය පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ අලින් සංරක්ෂණය හා අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව භාවිතා කරනලද ප්‍රධාන සිද්ධාන්තය වූයේ ද වනජීවී සංරක්ෂණය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරිපාලනය වන වනජීවී රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට අලි ඇතුන් සීමා කිරීමය. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේවනජීවී හා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවලට අයත්රක්ෂිත ප්‍රදේශ ජාලය මගින් ආවරණය වන්නේ දිවයිනේ මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් සියයට විසිහයක් පමණ වන අතර මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නැතිරක්ෂිත ප්‍රදේශසියයට දහඅටක් පමණවේ.නමුත් දිවයිනෙහි සියයට හැටක පමණ ප්‍රදේශයක වන අලි ඇතුන් ජීවත්වේ. ඒ අනුව මෙම යෝජනාව ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම් දැනට කුල්ලක තරම් ප්‍රදේශයක ජීවත්වන අලි ඇතුන් අල්ලක් තරම් ප්‍රදේශයකට ගාල් කිරීමට බලධාරීන්ට සිදුවනු ඇත. ඒ මතුද නොව, දැනට අලි ඇතුන් ජීවත්වන රක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් සියයට හතලිස් හතරක පමණ ප්‍රදේශයක මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් සිදුවන අතර “මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත්කිරීම” ට නම් එම ප්‍රදේශ සියල්ලෙන්ම වන අලින් ඉවත්කළ යුතුය. ඒ අනුව මෙම වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරියේදී වන අලි ඇතුන් 4000කට පමණ බලපෑම් එල්ලවීමට නියමිතය.   එබැවින් මෙම උත්සාහය කිසිඳු ආකාරයකින් සාර්ථකත්වයක් අත්කර නොගන්නා බව යලි යලිත් පැවසිය යුතු නැත. එසේම එවැනි ප්‍රයත්නයකින් සිදුවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම නැවත නැවතත් භයානකලෙස ඔඩුදිවීම පමණක් බවත් තම ජන්මභූමි වලින් පන්නා දමන අලි ඇතුන් හාමතේ මියයාම බවත් අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතා වටහානොගැනීම කණගාටුවට කරුණකි.

මෙසේ වනජීවී රක්‍ෂිත තුළට ගාල් කෙරෙන අලි ඇතුන් ඒ තුළ රඳවාගත නොහැකිව යළිත් තමන්ගේ වාස භූමි වෙත පැමිණීම හෝ එසේ සිදුකර ගත නොහැකි අවස්‌ථාවලදී ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස කුසගින්නේ මිය යාම නොවැලැක්විය හැකි බව වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සතු පර්යේෂණ දත්ත වලින් පවා අවධාරණයකරතිබේ. එවැනි පසුබිමක් තුල අලි - මිනිස්‌ ගැටුමට පිළියමක්‌ ලෙස මෙම ක්‍රමෝපාය යොදාගැනීම ඉතා අවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවක් බව අප අවධාරණය කරමු. තමන්ගේ නිජබිම් වලින්, වාසභූමි වලින් පන්නා පිටුවහල්කර පිටස්තර වනජීවී රක්ෂිත වලට ගාල් කරන අලි රංචු වල සිටින අහිංසක ගැහැණු සතුන්ට හා පැටවුන්ට ආගන්තුක පරිසරය තුලින් ඔවුන්ගේ එදිනෙදා අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමට නොහැකි වේ. එවැනි අවස්ථා වල එම සතුන් විදුලි වැටෙන් කොටුවූ ප‍්‍රදේශය තුල සිරවී ආහාර හිඟයකට මුහුණ දෙති. එමගින් ඇතිවන පෝෂණ දුර්වලතා නිසා, විශේෂයෙන් කුඩා අලි පැටවුන් ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස දුක් විඳ බඩගින්නේ මිය යාම සිදුවේ.වර්ෂ 2006 වියළි කාලයේදී වළව වම් ඉවුර ව්‍යාපෘතිය මගින් තම පාරම්පරික නිජ බිම් උදුරා ගන්නා ලදුව අලි ඇතුන් 225 ක්‌ පමණ ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානයට ගාල් කෙරුණි. අලි පළවා හැරීමේ ඉතා අවාසනාවන්ත ඉරණම සපත කරමින් මෙසේ ලුණුගම්වෙහෙරට ගාල් කෙරුණු අලි ඇතුන් පෝෂණ දුර්වලතා හා ඒ ඔස්‌සේ ඇතිවූ රෝගාබාධ මගින් මරණයට පත්වූ බව පරිසර ක්‍ෂේත්‍රයේ දැඩි කතා බහට ලක්‌වූ කාරණයකි. එසේම වයඹ වනජීවී කලාපයේ දිවිගෙවන අලි ඇතුන් රංචු කහල්ල - පල්ලෙකැලේ හා තබ්බෝව අභයභූමි තුලට ගාල්කර එම ප්‍රදේශයේ අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණ කිරීමට ගොස් වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව අසාර්ථකත්වයට පතුවුයේ ද වරක් දෙවරක් නොවේ. එසේම යාල ජාතික උද්‍යානය ආශ්‍රිතව දිවිගෙවූ අලි රංචු උද්‍යානය තුළට ගාල්කර ඉදිකළ විදුලි වැට හේතුවෙන් හඳපානාගල ප්‍රදේශයේ ජීවත්වූ අලි පරපුර වඳවී යාමද යාල කලාප අංක එක කොටසට ඒ අවටින් පන්නා සිර කල අලි ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් විශාල ප්‍රමාණයක්‌ ආහාර නොමැතිව මිය යමින් සිටීමසැඟවිය නොහැකිසත්‍යකි. අද දක්වාමඑම වනජීවී රක්‍ෂිතවල වසරක්‌ පාසා සෑම වියළි කාලයකම අලි පැටවුන් මියයෑම එම වනජීවී රක්‍ෂිතවල අලි ගහනයන්ගෙන් ඉදිරි පැවැත්මට ඉතා අහිතකර අන්දමින් බලපා ඇති බව අවධාරණය කළ යුතුය.

ඒ සඳහා අමාත්‍යංශ බලධාරීන් යෝජනාකරන විසඳුම වන්නේ අක්කර දස දහසක තෘණ වගාකර වන අලින්ගේ කුසගින්න නිවීමටය. අක්කර දස දහසක් විශාල වපසරියක් ලෙස සිතුවද අලි ඇතුන් දිනපතා විශාල ආහාර ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරන පසුබිමක අක්කර දස දහසක තණකොළ අලි ඇතුන් සිය දෙනෙකුටවත් ප්‍රමාණවත් වේදැයි සැකසහිතය. එසේම අලි ඇතුන් අති මහත් බහුතරයක් ජීවත්වන වියළි කළාපයේ මෙසේ තෘණ භූමි ඇතිකරමින් අලින්ට ආහාර සැපයීමට කිසිලෙසකත් ප්‍රායෝගික නොවන්නේ වියළි සමයේ තණකොළ වැවීමට තබා එම ප්‍රදේශවල ජනතාවට පවා පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට වත් ජලය නොමැතිවන බැවිණි. ඒ සඳහා මින්පෙර ලුණුගම්වෙහෙර, උඩවලව හා තබ්බෝව ප්‍රදේශවල අසාර්ථකවූ තණකොළ වැවීමේ ව්‍යාපෘතිද උදාහරණ ලෙස ගත හැකිය. ඒ අනුව මෙම වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරියේදී බලපෑම් එල්ලවීමට නියමිත වන අලි ඇතුන් 4000කට කුසගින්නේ මියයාමට සිදුවීම නොවැලැක්විය හැකිය.  

වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හා සංරක්ෂණ පර්යේෂණ ආයතනය එක්වඉකුත් වසර ගණනාවක් පුරා වන අලින්ට චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණ කරපටි පළඳවා ලබාගත් දත්ත මගින් සිදුකෙරුණුපර්යේෂණ මගින්ද අනාවරණය වන්නේකොතරම් අලි පලවාහරීම් සිදුකළද අලි - මිනිස් ගැටුමට දායකවන තනිඅලින් එම සතුන්ගේ වාසභූමි තුළම රැඳී සිටීමට දැඩි උත්සාහයක් දරන බවය. කෙසේ හෝ එම සතුන් තම වාසභූමියෙන් ඉවත් කලද ඉතා කෙටි කලකින් නැවතත් තම වාසභූමියට එම සතුන් පෙරලා පැමිණෙන බවය. ඒ අනුව වනජීවී රක්‍ෂිත වලින් පරිබාහිරව තම වාසභූමි පවත්වාගෙන යන අලි ඇතුන් ඔවුන්ගේ පාරම්පරික වාස භූමි වලින් පිටමං කර වනජීවී රක්ෂිත තුලට ගාල් කිරීමට දරන උත්සාහයන් සියල්ල අසාර්ථක බව විද්‍යාත්මකව ඔප්පුවී ඇත.

සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි පළවා හැරීම් මගින් සිදුවන්නේ අලි ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් පමණක්‌ තම වාස භූමි වලින් ඉවත් කිරීමය. එහෙත් ඉහත සඳහන් කල පරිදි අලි මිනිස්‌ ගැටුමට හේතු වන්නේ තරුණ පිරිමි අලින් බව ප්‍රකට කාරණයකි. මෙවැනි පසුබිමක්‌ තුළ අලි රංචු පළවා හැරීම මගින් අලි මිනිස්‌ ගැටුම විසඳීමට නොලැබෙන බව යළි යළිත් සඳහන් කළ යුතු නැත. මෙවැනි අවස්ථාවල තනි අලින් බොහෝවිට සිදු කරන්නේ අලි පලවා හැරීම් මඟ හැර වෙනත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වී මෙහෙයුම අවසන් වූ පසු යළිත් තමන්ගේ පුරුදු වාස භූමියට පැමිණීමය. මේ ආකාරයෙන් අලි පලවා හැරීම් අවසන් කළ වහා එම ප්‍රදේශය හා තදාසන්නව,පැන්නීමෙන් කුපිතවූපිරිමි වන අලින් සැරිසැරීම හා ඔවුන් මිනිස්‌ ජනාවාසවලට පැමිණ භව භෝග හා අනෙකුත් යටිතල පහසුකම් විනාශ කරමින් මිනිස්‌ ජීවිතවලටද තර්ජන ඇති කිරීමසුලභව දක්නට ලැබේ.
තවද අලි ඇතුන් රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට ගාල්කිරීම සඳහා නිතර නිතර අසාර්ථක අලි පැන්නීම් සිදුකිරීම මගින් සිදුවන්නේ ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් සහිත අලි රංචු පවා මිනිසුන් කෙරෙහි දක්‌වන බිය පහවීම හා මිනිස්‌ ප්‍රතිරෝධයට අනුවර්ථනය වීම බව අවධාරණය කල යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් අලි රංචු ගම්වැදීමට දක්වන ප්‍රවණතාවය ඉතා අඩු නමුත් මිනිසුන්ගේ අඩංතේට්‌ටම් හා අලි පළවා හැරීම්වලට නිරතුරුව භාජනය වන අලි රංචු අද වනවිට ගම් වැදීමට පවා නැඹුරු වන තත්ත්වයක්‌ තුළ ඒ රංචුවලට බිහිවන පිරිමි සතුන් වැඩි දෙනෙක්‌ අතිඋග්‍ර අලි මිනිස්‌ ගැටුමකට මුල පිරීම නොවැළැක්‌විය හැකිවීම විමතියට කරුණක්‌ද?

එසේම නිතර නිතර අලි ඇතුන් පලවා හැරීමේ මෙහෙයුම් සිදුකිරීමෙන් හා ඒවාට විශාල වශයෙන් අලි වෙඩි භාවිතා කිරීමෙන් සහ අලි ඇතුන්ට පතොරම් තුවක්කු වලින් වෙඩි තැබීමෙන් අලින්ගේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වර්ධනය වේ. මිනිසුන් කෙරේ වෛරයක් ඇතිවේ. අලි රංචු වල සිටින කුඩා අලි පැටවුන් මිනිසුන්ගේ අලිවෙඩි, ශබ්ධ නැගීම් හා ගින්දර වැනි අලි ඇතුන් සාමාන්‍යයෙන් බිය දක්වන සාධක වලට නිතර මුහුණදීම සිදුවේ. එමගින් ඒවාට ඇති බිය ඉවත්වී යයි. මෙලෙස දිගින් දිගටම මිනිසුන් අලින් සමග ගැටීමෙන් එම ගැටුම තව තවත් වර්ධනය වනවා මිස ගැටුම සංසිඳීමක් සිදු නොවේ. එය ඉදිරියේදී තව තවත් බරපතල අලි - මිනිස් ගැටුම් ඇතිවීමට හේතුවේ.

චන්ද්‍රිකා තාක්‍ෂණ කරපටි වලින් ලබා ගන්නා දත්ත හා ක්‍ෂේත්‍ර අධ්‍යයන මගින් මනාව පැහැදිලි වන හා ජාතික ප්‍රතිපත්තිය මගින් පිළිගත් කාරණය වන්නේ අලි රංචු පරිභෝජනය කරන ප්‍රදේශ සීමිත හා විශේෂයෙන් වෙන් කර ගත හැකි බවය. මහ කැළෑ, ලඳු කැළෑ අත්හරින ලද පෞද්ගලික ඉඩම්, වගා කන්නයෙන් පසු අත් හරිනු ලැබූ කුඹුරු (ඉපනැලි) හා හේන් බිම් මෙසේ අලි රංචු විසින් පරිභෝජනයට ගනු ලබන කොටසට අයත් වන අතර එම කොටස්‌වලට සැලසුම් සහගතව අලි ඇතුන් සීමා කිරීම මගින් ඉන් පිටත ඇතිප්‍රදේශප්‍රමාණිත සංවර්ධන සැලැස්‌මකට ලක්‌කර මිනිස්‌ පරිභෝජනයට ගැනීමට හැකියාව පවතී. ඉනික්‌බිති අලි ඇතුන්ගේ භූමි පරිභෝජන රටාවට අනුකූලව ඔවුන් විසින් මිනිස්‌ වාසස්‌ථානවලට හා වගා බිම්වලටවැදීම වැළැක්‌වීමට අලි ඇතුන් භාවිත ප්‍රදේශ හා මිනිස්‌ භාවිත ප්‍රදේශ අතර ස්‌ථිර හා තාවකාලික අලි බාධක යෙදීම මගින් දීර්ඝ කාලීන සැලසුම් සහගත වැඩපිළිවෙළකට අනුකූලව මෙම අලි මිනිස්‌ ගැටුමට තිරසාර විසඳුමක්‌ ලබාගත හැකිය.

හම්බන්තොට වනඅලි කළමනාකරණ ප්‍රදේශය (Managed Elephant Range) වැනි ව්‍යාපෘති මගින් වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව උත්සාහ දරා ඇත්තේ මේ ආකාරයෙන් වනජීවී රක්ෂිත වලින් පරිබාහිරව ජීවත්වන වන අලි රංචු ක්‍රමානුකූලව ඔවුන්ගේ වාසභූමි තුලට සීමා කර අලි - මිනිස් ගැටුම අලි - මිනිස් සහජීවනයක් බවට පත් කිරීමටය. නමුත් එවැනි වනඅලි කළමනාකරණ ප්‍රදේශ සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය රැකවරණය ලබා දීමට කටයුතු නොකිරීම හා එම ප්‍රදේශද දේශපාලන හෙංචයියන් හා ව්‍යාපාරිකයින්ට උලාකන්නට ඉඩහැර අහක බලාගෙන සිටින බලධාරීන් එමගින් ඔඩුදුවන අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා බව කියමින් අලි ඇතුන් වනජීවී හා වන රක්ෂිත තුලට ගාල් කිරීමට යත්න දැරීම ජුගුප්සාජනකය. එසේ සිදුකර දැනට ඉදිකර ඇති විදුලි වැට කිලෝමීටර් 4500 කට අමතරව තවත් විදුලිවැට කිලෝමීටර් 2500 ක් ඉදිකර මෙම ගැටුම පාලනය කිරීමට හැකි බවට බලධාරීන්ට අදහස් පහළවූයේ කෙසේද යන්න ප්‍රශ්නයකි. 

තවද මෙවැනි අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ ක්‍රමවේද යොදා ගනිමින් ගැටුම ප්‍රවර්ධන කරන බලධාරීන් එහි සෘජු ප්‍රතිපලයක් වන අලි ඇතුන් “මිනීමරු” හංවඩුව ගසා“අලිරැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථාන”නමින් හඳුන්වන එළිමහන් සිර කඳවුරු වලට ගාල් කර ජීවිතාන්තය දක්‌වා 'සිරදඬුවම්' ලබා දීමටද යෝජනා කෙරේ. ඒ අනුව දැනට හොරොව්පතාන ප්‍රදේශයේ ඉදි කර ඇති අලිරැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථානයේ අලි සියදෙනෙකු සිරගත් කිරීමට නියමිත අතර ලුණුගම්වෙහෙර ප්‍රදේශයේ ඉදිකෙරෙමින් පවතින අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේද එවැනිම අලි ඇතුන් ප්‍රමාණයක් සිරගත් කිරීමට නියමිතය. මේ වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරි වසර එකහමාර තුල අලි - මිනිස් ගැටුමට තිත තැබිය හැකිවෙතැයි බලධාරීන් ගත්තීරණය  කුමනදත්තමත පදනම්ව ඇත්දයන්න විමසිය යුතුව ඇත.

වර්ග කිලෝමීටර් විස්සක පමණ කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක්‌, වන අලින්ට පැන යැමට නොහැකි බව කියන භෞතික බාධකවලින් ආවරණය කර සකස්‌ කර ඇති මෙවැනි අලි රැඳවුම් වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන් ම එළිමහන් හස්‌ති සිර කඳවුරු‌ බව කීම වරදක්‌ නො වේ. තවද එමගින්ද සිදුවන්නේ අලි මිනිස්‌ ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කිරීම බව දෙවරක් පැවසිය යුතුව ඇත. සාමාන්‍යයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් සියයක පමණ ප්‍රදේශයක සංචාරය කරමින් ජීවත් වන වනගත පිරිමි අලි මද කිපෙන සමයේ දී වර්ග කිලෝමීටර් හය සියයක (600 km2) පමණ පුළුල් ප්‍රදේශයක ගමන් කරති. එවැනි හැසිරීමක්‌ සහිත අලින් මෙවැනි පටු බිම්කඩකජීවත කාලයමකොටු කර තැබීම සැබැවින් ම සිරගත කර තැබීමක්‌ බව නො කිවමනා ය. සිර කරනු ලබන වන අලින්ට ආහාර පිටතින් ලබා දීමට තීරණය කෙරුණ ද මේ අලි සිරකරුවන්ට එවැනි ආහාර සැපයීමක්‌ කල හැකිද යන්න ද ගැටළුසහගත ය. දරාගත නොහැකි කුසගින්න හා මානසික ආතතියෙන් බැට කන මේ අසරණ අලි ඇතුන්ට ඇති එක ම විකල්පය වන්නේ කඳවුර බිඳගෙන පලා යැම වුවත් ඒ සඳහා දරන සැම උත්සාහයක්‌ ම දැනට හොරොව්පතානේ සිදුකරන ආකාරයට වෙඩි උණ්‌ඩ මඟින් ව්‍යර්ථ කිරීමටඅදහස්  කරන බව දැනගන්නට ලැබී තිබේ. එසේ ම අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථානයට ගාල් කරන අලි ඇතුන් ගේ හැසිරීම් රටාවන් අධ්‍යයනය කිරීමට, සෞඛ්‍ය හා සුබසාධන තත්ත්වය සොයා බැලීමට ආදි කිසිදු සාධනීය ප්‍රවේශයකට මෙහි දී අවධානය යොමු කර නොමැති අතර ඒ සඳහා අඩු තරමින් සැලසුමක්‌ හෝ නොමැති බව අප අවධාරණය කළ යුතු ය. ඕනෑ ම දෙයකට දරාගත හැකි උපරිම ධාරිතාවක්‌ ඇතත් බලධාරීන් මේ අලි සිර ගෙදරට එවැනි උපරිම ධාරිතාවක්‌ වත් නිර්ණය කර ඇති බවක්‌ පෙනෙන්නට නැත. ඒ මන්ද යත් සිර කඳවුරේ ගාල් කර ඇති අලින් සංඛ්‍යාව පිළිබඳ ව වනජීවීය සතු ව පිළිගත හැකි සංඛ්‍යාලේඛන හෝ වාර්තා නොමැති බැවිනි. එවැනි අවාසනාවන්ත පසුබිමක් තුල හොරොව්පතානඅලි ගාලේ සිර කෙරුණු බව කියන අලි ඇතුන් 36 දෙනෙකුගෙන් (සැබෑ සංඛ්‍යාව මීටවඩා බෙහෙවින් වැඩි බව විශ්වාස කටයුතු ආරංචි මාර්ග වලින් දැනගන්නට ලැබේ) අලින් ගණනාවක් අකාලයේ කුසගින්නෙන් මරණයට පත් වී හෝ පැනගොස් ඇති බව රේඛීය විෂයභාර නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයාද ප්‍රකාශකරන පසුබිමක බලධාරීන් සුදානම් වන්නේ අලි - මිනිස්‌ ගැටුමට දායක වන බවට චෝදනා ලබන අලින් තව තවත් අල්ලා සිරගත කිරීම ය. එසේ ම මහජන මුදල් මෙවැනි අසාර්ථක ව්‍යාපෘති සඳහා කාබාසිනියා කරන බලධාරීන් ඒවායේ අසාර්ථක බව පිළිබඳ ව තොරතුරු ජනතාවට වසන් කිරීම ද ජුගුප්සාජනක ය.

මෙම රැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථාන අලි මිනිස්‌ ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කරන මධ්‍යස්‌ථාන ලෙස ක්‍රියා කරන බව අප අවධාරණය කරන්නේ එමඟින් සිදු වන්නේ මෙසේ ගාල් කරනු ලබන අලි තමන්ට එල්ල වන පීඩනය හමුවේ තව තවත් ප්‍රචණ්ඩ හැසිරීම් දැක්‌වීම නිසා ඉදිරියේ දී අලි - මිනිස්‌ ගැටුම තව තවත් ඔඩුදුවන බැවිනි. මෙසේ ගාල් කරන සතුන්ට ඇති විකල්ප දෙක වන්නේ එක්‌කෝ ගාලෙන් පැන යැම හෝ එසේත් නැතිනම් අකාලයේ මරණයට පත් වීම බව නො කිවමනා ය. ගාලෙන් පැනගෙන තම මුල් වාසභූමිය වෙත අලියාට පැමිණිය හැකි වුව හොත් එම සත්ත්වයා පෙරටත් වඩා බිහිසුණු ලෙස මිනිස්‌ ජීවිත හා දේපළවලට හානි කිරීමට පසුබට නො වේ. එමඟින් සිදු වන්නේ පෙරටත් වඩා සංකීර්ණ අලි - මිනිස්‌ ගැටුමක්‌ නිර්මාණය වීම නො වේ ද? එසේ ම එම සතුන් නැවත තම වාසභූමිය වෙත ගමන් කරන අතරතුර පසු කරන ඇතැම් ප්‍රදේශවල ජනතාවට වන අලින් සමඟ ජීවත් වීමේ අත්දැකීම් නොමැත. එවැනි ප්‍රදේශ හරහා මේ අලින් ගමන් කරන අවස්‌ථාවල එම ජනතාව ගේ ජීවිත බරපතළ අවදානමකට ඇද වැටේ. එසේ ම මෙසේ අල්ලා ගාල් කරනු ලබන අලින් අකාලයේ මිය යැම හෝ සදාකාලික සිරකරුවන් බවට පත් වීම හෝ මඟින් එම සතුන් ගේ ජාන සම්පත් ඉදිරි පරම්පරා වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීම ඇණහිටී. එය සිරිලක හස්‌ති පරපුරේ ප්‍රවේණික ශක්‌තිය හීන වීමට හේතු වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සංරක්ෂණයට හා අලි මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණයට අදාලව 2006 වසරේ එළිදැක්වුණු රජයේ ජාතික ප්‍රතිපත්ති මාලාවේ මෙන්ම 2017 වසරේ කෙටුම්පත්කර දැනට හමස් පෙට්ටියේ දමාගෙන සිටින ප්‍රතිපත්ති මාලාවේද අවධාරණය කෙරෙන්නේ වන අලි ඇතුන් එම සතුන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමි තුලම සංරක්ෂණය කරමින් අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීමය. දැනට විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් ඔප්පුකර ඇති ප්‍රායෝගික විසඳුම වන්නේ ද එයයි. නමුත් ඒ සියල්ලට පයින් ගසමින් රේඛීය අමාත්‍යංශය ක්‍රියාකිරීමෙන් සිදුවන්නේ වර්තමාන අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය නැවත වසර විස්සක් පමණ ආපස්සට තල්ලුවීම බව අප අවධාරණය කලයුතුය. තම විෂය පථය වෙනස්වීම හෝ ජනතාව වෙතින් ප්‍රතික්ෂේප වීම මගින් බලධාරීන්ගේ හා නිලධාරීන්ගේ ඔළුගෙඩි මාරු වුවද ඔවුන් විසින් සිදුකරන වැරදි නිසා රට ආපස්සට යාම නොවැලැක්විය හැකි අතර වර්තමානයේ මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණයද මුහුණදී ඇත්තේ එකී ඉරණමට බව අප අවධාරණය කරමු.

වර්තමාන තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතා යුද්ධය නිමාකිරීමට මැදිහත්වූ අයුරින් අලි - මිනිස් ගැටුම මැඩලීම සඳහා ද සාධනීය මැදිහත්වීමක් සිදුකරණු ඇතැයි අප සියළුදෙනාම බලාපොරොත්තු වුනෙමු. නමුත් වනජීවී සංරක්ෂණයට පටහැනි ආකාරයෙන් හා අලින්ට එරෙහිව සිදුකරන යුද්ධයක ආකාරයෙන් මෙම වැඩසටහනට ඔහු මගින් ක්‍රියාත්මක කරවීමට කිසිවෙකු හෝ උත්සාහ දරමින් සිටින්නේ වැරදි දත්ත ලබාදෙමින් ඔහුවද නොමග යවමින් ද යන්න සැක සහිතය. නමුත් ත්‍රස්‌තවාදය මර්ධනය කල ආකාරයෙන් ගැටුමේ එක් පාර්ශවයක් සමූලඝාතනය කර යුද්ධයක් දිනිය හැකි වුවද අලි - මිනිස් ගැටුම විසඳීමේදී එය සිදුකළ යුත්තේ ගැටුමේ පාර්ශවකරුවන් දෙපිරිසටම අනර්ථයක් සිදු නොවන ආකාරයෙන් බව අමාත්‍යවරයා ද වටහාගෙන ඇත.එනමුත් මේ සිදුකිරීමට යන්නේ වන අලින්ට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කිරීම ය. අලි රංචු වනජීවී හා වන රක්ෂිත තුලට හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන වලට ගාල්කර එයින් පිටතට පැමිණෙන අලින් දණ්ඩනය කිරීම සඳහා නවීන තුවක්කු හා ප්‍රවාහන පහසුකම් සහිත 5000 ක සිවිල් ආරක්ෂක බලඇණියක් ද යොදා ගැනීමට සැලසුම් සකස් කිරීමෙන් ඒ බව මොනවට පැහැදිළිවේ.

තවද ඒ සමග මෙතෙක් වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවසහ සෙසු ඇල්මැති පාර්ශව (වෙනත් රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ආයතන, ස්වේච්ඡා සංවිධාන, ග්‍රාමීය ප්‍රජාව) ජාතික ප්‍රතිපත්තිය මත පදනම්වසාමුහික ප්‍රයත්නයක් වශයෙන් දියත් කෙරුණු අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ කටයුතු තනිකරම වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුමේ රාජකාරිය බවට පත්කර ගැනීමට බලධාරීන් කටයුතු කිරීම මගින් ජනතාවට ලබාදෙන නරක පූර්වාදර්ශය ද ඉතා බරපතල බව අවධාරණයකල යුතුය. මෙම ක්‍රියාකලාපය හේතුවෙන් උත්සන්න වන අලි - මිනිස් ගැටුම් හේතුවෙන් ජීවිත තර්ජනයට මුහුණදෙන ජනතාව ඉදිරියේදී වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු නිලධාරීන්ට එරෙහිව අවි ඔසවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා තමන් වෙත පැවරී ඇති සාමූහික වගකීමෙන් මුදවනු ලැබ වඩාත් නිදහස් ආකාරයෙන් බව බලධාරීන් සිහිතබා ගත යුතුය.
එබැවින් අප තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉතා ඕනෑකමින් ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ න්‍යාය මගින් මෙරට අසරණ වන අලි සම්පත හා අහිංසක දුප්පත් ජනතාව කබලෙන් ලිපට ඇද දැමීම නවතා වඩාත් විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයන් ඔස්සේ තිරසාර ආකාරයෙන් අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණයට නායකත්වය දෙන ලෙසය.

මීට විශ්වාසී,
සංරක්ෂණ පර්යේෂණ ආයතනය
සොබාදහම් අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය
පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය
පරිසර සංවිධාන සම්මේලනය
ශ්‍රී ලංකා වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය
වැසිවනාන්තර සුරකින්නෝ
ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය
ස්වභාව ගවේෂණ හා අධ්‍යාපන කණ්ඩායම
අලි ඇතුන්, වනාන්තර හා පරිසර සංරක්ෂණ භාරය
උඩවලවේ හස්ති පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතිය
ජෛවවිවිධත්ව හා අලි සංරක්ෂණ භාරය
පරිසර හා සංස්කෘතික අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය
ඉකෝ බ්‍රිගේඩ් ශ්‍රී ලංකා
ඉකෝ වී - පරිසරහිතකාමී ස්වේච්ඡා සංවිධානය
ජෛවවිවිධත්ව අධ්‍යාපන හා ගවේෂණ සංගමය
නැචුරල් හිස්ට්‍රි සොසයිටි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
දේශීය වනාන්තර සුරකීමේ සංගමය
ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය

Saturday, May 19, 2018

අන්තරායට ලක්වූ වනජීවී විශේෂ පිළිබඳ අන්තර්ජාතික දිනය අදයි !

(Endangered Species Day: 18 May)


අන්තරායට ලක්වූ වනජීවී විශේෂ පිළිබඳ අන්තර්ජාතික දිනය අදට යෙදී තිබේ. ලෝකයේ බොහෝ රටවල මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේද නොයෙකුත් අහිතකර මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් වඳවීමේ දොරකඩට පැමිණ ඇති අහිංසක අසරණ වනජීවී විශේෂ ප්‍රමාණය දස දහස් ගණනකි. වාසභූමි අහිමිවීම හෝ ඛණ්ඩනය වීම, වනජීවී ජාවාරම, දේශගුණ විපර්යාසය වැනි මානව බලපෑමෙන් ඇතිවූ නොයෙකුත් සෘජු හා වක්‍ර හේතු නිසා මෙසේ වනජීවීන් වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණපා සිටිති.
මේ පොළෝ තලය මත මිනිස් ප්‍රාණියා බිහිවීමට පෙර සිට ජීවත්වූ සුවහසක් වනජීවී විශේෂ මිහිපිටින් අතුගා දමමින් මිනිසා නම් සොබාදහමේ නොහික්මුණු පුත්‍රයා පෘථිවි තලය මත බලවත්වූ දා සිට තවමත් එකී කාලකන්ණිකම ආපසු හැරවීමට කිසිවෙකුටත් නොහැකිවී තිබීම කණගාටුවට කරුණකි. ඇත්දළ, අලි හම් ඈ කොටස් ලබාගැනීම සඳහා ලේ විල් මැද ඝාතනය කරන අලි ඇතුන්ගේ සිට කුඩා කෘමි සතුන් දක්වා සෑම තරාතිරමකම වනජීවීන් මේ මොහොතේද මිනිසාගේ කෑදරකමේ ගොදුරක් බවට පත්වෙමින් සිටී.
මෙම තත්වය වැලැක්වීම සඳහා සොබාදහමේ සැබෑ දූ පුතුන් අතලොස්සක් නොයෙක් වීරිය කෙරුවද තවමත් බොහෝ තැන් වල සැහැසිකම් සිදුවෙමින් පවතී. ජෛවවිවිධත්වය අතින් ලොව ඉහළින්ම පවතින රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ අපටද අපගෙන් සුමුගෙන යාමට සැරසෙන අසරණ වන සත්ව විශේෂ රැකගැනීම සඳහා වගකීමක් හා යුතුකමක් ඇත. විල්පත්තුව, දුම්බර වැනි සුවිශේෂී වනජීවී වාසභූමි තක්කඩි දේශපාලකයින්ගේ ඕනෑ එපාකම් මත ආණ්ඩු බලය යොදා උලාකමින් සිටින මොහොතක මෙවර “අන්තරායට ලක්වූ වනජීවී විශේෂ පිළිබඳ අන්තර්ජාතික දිනය !” අපේ රටටද ඉතා තීරණාත්මක බව අප සිතමු.
පරිසරය රකින බවට ප්‍රතිඥා ලබා දෙමින් බලයට පත් ආණ්ඩුව වැටත් නියරත් ගොයම් කන්නා සේ රටේ ස්වභාවික සම්පත් උලා කද්දී ඒ අමාරුව කියන්නට කෙනෙක් නැති සෙයක් හැගේ. නමුත් මේ පොළොවේ ජීවත්වන සියළුම ජීවී විශේෂ වලට තම ජීවිත පවත්වාගෙන යාම සඳහා සමාන අයිතිවාසිකමක් ඇති බව අප අවධාරණය කරමු. එසේම ඒ වෙනුවෙන් දිවි හිමියෙන් පෙනීසිටීමට අප කිසිවිටෙකත් පසුබට නොවන බව බලධාරීන්ට අවධාරණය කරමු !!!

මීට ශ්‍රී ලංකා ජෛවවිවිධත්වය සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය

Thursday, December 21, 2017


අලි - මිනිස් ගැටුම් ‘පාලනය’ වෙනුවට ‘ප්‍රවර්ධනය’ 
කාගේ උවමනාවක්ද ?

චන්ඩි පසුගියදා හොරොව්පතාන එළිමහන සිර කඳවුර වෙත රැගෙන යාම සඳහා ලොරියකට පටවන ආකාරය

මෙරට අලි ඇතුන් සම්බන්ධයෙන් කලක සිටම අසන්නට දකින්නට ලැබෙන්නේ සතුටුදායක පුවත් නොවේ. ගල්ගමුවේ දළ පූට්ටුවා සහ තවත් දළ ඇතුන් හා වන අලින් ගණනාවක් ඝාතනයවූ පුවත් පසුගිය ඉතා කෙටි කාලසීමාව පුරවාටද වාර්තාවුනේ එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙනි. ඒ මතුද නොව වන අලි වාසභූමි අවට දිවි ගෙවූ අසරණ ගැමියන්ගේ ජීවිත හා දෙපොළ වන අලින් අතින් විනාශවීම පිළිබඳව නැගෙන චෝදනාද අඩුවක් නැත. මෙවැනි තත්වයක් තුල ආණ්ඩුව විසින් අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා ක්‍රියාවට නගනු ලබන කෙටි - මාධ්‍ය හා දීර්ඝකාලීන විසඳුම් යෝජනා පිළිබඳව සියල්ලෝම විමසති. නමුත් ආණ්ඩුව පැත්තෙන් ක්‍රියාවට නැගෙන බොහෝ අමනෝඥ තීරණ අලි - මිනිස් ගැටුම් ‘පාලනය’ වෙනුවට ‘ප්‍රවර්ධනය’ කිරීමට ඉවහල්වන බව කණගාටුවන් නමුත් ප්‍රකාශකිරීමට සිදුවේ. එහි ආසන්නතම සිදුවීම වශයෙන් රටක් හැඬවමින් ඝාතනයට ලක්වූ අන්ධ ඇත් රජු උපන් බිමේම උපන් ගල්ගමුවේ තනි දළයා හෙවත් ‘චන්ඩි’ තුන්වෙනි වරටත් උගේ පාරම්පරික වාසභූමියෙන් අල්ලා හිරකරුවෙකු බවට පත්කිරීම  හැඳින්විය හැකිය.

පසුගිය කාලය පුරාවට වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුව සිදුකලේ මිනිස් ජීවිත හා දේපොළවලට තර්ජන එල්ල කරන බවට චෝදනා ලබන අලි ඇතුන් තමන් වෙසෙන වාස භූමිවලින් නිර්වින්දනය කර අල්ලා බැඳ දමා ලොරියක් වැනි ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් උපයෝගී කරගනිමින් එම සතුන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමියෙන් ඉවත් කර වඩාත් දුරබැහැර ආගන්තුක පරිසරයක පිහිටි වනජීවී රක්ෂිතයකට පිටමං කිරීම ය. එය හඳුන්වන්නේ පරිස්ථාපනය (Translocation) ලෙස ය. මේ ආකාරයෙන් පරිස්ථාපනයට ලක් කරන ලද අලි ඇතුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණ කරපටි පැලැඳවීම මඟින් අධ්‍යයනය කිරීමට දෙස් විදෙස් ප්‍රකට වනජීවී විද්වතෙකු වන සංරක්ෂණ පර්යේෂණ ආයතනයේ සභාපති ආචාර්ය පෘථිවිරාජ් ප්‍රනාන්දු මහතා සහ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් කටයුතු කරනු ලැබූහ. එම දත්ත මගින් මේ පරිස්ථාපන ක්‍රියාවලියේ අසාර්ථක බව මොනවට පැහැදිලිවූ බැවින්දෝ මේ වනවිට මෙසේ වන අලින් පරිස්ථාපනය කිරීම වෙනුවට වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුව සිදුකරන්නේ එම අලි - මිනිස් ගැටුමට දායකවන බවට චෝදනා ලබන අලින් අල්ලා හොරොව්පතාන ප්‍රදේශයේ ඉදිකර ඇති ‘අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය’ නමින් හඳුන්වන එළිමහන් සිර කඳවුරට ගාල් කර ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලබා දීමය. නමුත් කණගාටුවට කරුණ නම් අලි ඇතුන් පරිස්ථාපනය මෙන්ම අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයද අලි මිනිස් ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කරන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියාකිරීමයි.

වර්ග කිලෝමීටර් දහයක පමණ කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක් වන අලින්ට පැන යාමට නොහැකි බව කියන භෞතික බාධක වලින් ආවරණය කර සකස්කර ඇති මෙය වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන්ම එළිමහන් හස්ති සිර කඳවුරක් බව කීම වරදක් නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් පනහක පමණ ප්‍රදේශයක සංචාරය කරමින් ජීවත්වන වනගත පිරිමි අලින් මද කිපෙන සමයේදී වර්ග කිලෝමීටර් හයසියයක (600 km2) පමණ පුළුල් ප්‍රදේශයක ගමන් කරයි. එවැනි හැසිරීමක් සහිත අලින් මෙවැනි පටු බිම් කඩකට කොටුකර තැබීම සැබවින්ම සිරගතකර තැබීමක් බව නොකිව මනාය. සිර කරනු ලබන වන අලින්ට ආහාර පිටතින් ලබා දීමට මුලදී තීරණය කෙරුණද මේ වනවිට අලි සිරකරුවන්ට එවැනි ආහාර සපයීමක්ද නොමැති අතර උන්ට සිදුවී ඇත්තේ සිර කඳවුරු භූමියේ ඇති දෙයකින් සෑහීමකට පත්වීමටය. දරාගත නොහැකි කුසගින්න හා මානසික ආතතියෙන් බැට කන මෙම අසරණ අලි ඇතුන්ට ඇති එකම විකල්පය වන්නේ කඳවුර බිඳගෙන පලායාම වුවත් ඒ සඳහා දරන සෑම උත්සාහයක්ම වෙඩි උණ්ඩ මගින් ව්‍යර්ථකරණ බව දැනගන්නට ලැබී තිබේ. එසේම අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයට ගාල් කරන අලි ඇතුන්ගේ හැසිරීම් රටාවන් අධ්‍යනය කිරීමට, සෞඛ්‍ය හා ශුභසාධන තත්වය සොයා බැලීමට ආදී කිසිඳු සාධනීය ප්‍රවේශයකට මෙහිදී අවධානය යොමුකර නොමැති අතර ඒ සඳහා අඩු තරමින් සැලසුමක් හෝ නොමැති බව අප අවධානය කල යුතුය. ඕනෑම දෙයකට දරාගත හැකි උපරිම ධාරිතාවයක් ඇතත් බලධාරීන් මෙම අලි සිරගෙදරට එවැනි උපරිම ධාරිතාවයක්වත් නිර්ණයකර ඇති බවක් පෙනෙන්නට නැත. ඒ මන්ද යත් සිර කඳවුරේ ගාල් කර ඇති අලින් සංඛයාව පිළිබඳව වනජීවීය සතුව පිළිගතහැකි සංඛ්‍යාලේඛන හෝ වාර්තා නොමැති බැවිණි. එවැනි අවාසනාවන්ත තත්වයක් තුල අලි ගාලේ සිටින සතුන් මිය යද්දී (මේ වනවිට මෙම සිර කඳවුරේ ගාල් කෙරුණු අලි පස්දෙනෙකු පමණ විවිධ හේතු නිසා අකාලයේ මරණය පත්වී ඇතිබව විශ්වාස කටයුතු ආරංචි මාර්ගයෙන් දැනගැනීමට ලැබී ඇත) බලධාරීන් සිදුකරන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුමට දායකවන අවට චෝදනා ලබන අලින් තව තවත් අල්ලා සිරගත කිරීමය. එසේම මහජන මුදල් මෙවැනි අසාර්ථක ව්‍යාපෘති සඳහා කාබාසිනියා කරන බලධාරීන් ඒවායේ අසාර්ථකබව පිළිබදව තොරතුරු ජනතාවට වසන් කිරීමද ජුගුප්සාජනකය.

අලි ඇතුන් පරිස්ථාපනය මෙන්ම අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයද අලි මිනිස් ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කරන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියාකරන බව අප අවධාරණය කරන්නේ එමගින් සිදුවන්නේ මෙසේ ගාල් කරනු ලබන අලි තමන්ට එළ්ලවන පීඩනය හමුවේ තව තවත් ප්‍රචණ්ඩ හැසිරීම් දැක්වීම නිසා ඉදිරියේදී අලි - මිනිස් ගැටුම තව තවත් ඔඩුදුවන බැවිණි. මෙසේ ගාල් කරන සතුන්ට ඇති විකල්ප දෙක වන්නේ එක්කෝ ගාලෙන් පැන යාම හෝ එසේත් නැතිනම් අකාලයේ මරණයට පත්වීම බව නොකිවමනාය. ගාලෙන් පැනගෙන තම මුල් වාසභූමිය වෙත අලියාට පැමිණිය හැකිවුවහොත් එම සත්වයා පෙරටත් වඩා බිහිසුණු ලෙස මිනිස් ජීවිත හා දේපොළ වලට හානි කිරීමට පසුබට නොවේ. එමගින් සිදුවන්නේ පෙරටත් වඩා සංකීර්ණ අලි - මිනිස් ගැටුමක් නිර්මාණය වීම නොවේද? එසේම එම සතුන් නැවත තම වාසභූමිය වෙත ගමන්කරන අතර තුර පසුකරන ඇතැම් ප්‍රදේශවල ජනතාවට වන අලින් සමග ජීවත්වීමේ අත්දැකීම් නොමැත. එවැනි ප්‍රදේශ හරහා මෙම අලින් ගමන්කරන අවස්ථාවල එම ජනතාවගේ ජීවිත බරපතල අවධානමකට ඇද වැටේ. එසේම මෙසේ අල්ලා ගාල් කරනු ලබන අලින් අකාලයේ මියයාම හෝ සදාකාලික සිරකරුවන් බවට පත්වීම මගින් එම සතුන්ගේ ජාන ඉදිරි පරම්පරා වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීම ඇනහිටී. එය සිරිලක හස්ති පරපුරේ ප්‍රවේණික ශක්තිය හීනවීමට හේතුවේ.

අපගේ කතා නායකයා වන චන්ඩි ද මෙම අලි පාලන ක්‍රමවේදයේ අසාර්ථකබව කියා පෑමට කදිම සාක්ෂියකි. මේ වනවිට අවස්ථා තුනකදී මෙම සත්වයා පරිස්ථාපනයන්ට ලක්කරනු ලැබ ඇති අතර එම සියළු උත්සාහයන් අසාර්ථක විය. ප්‍රථමයෙන් 2009 පෙබරවාරි 16 දින තම පාරම්පරික වාසභූමියෙන් අල්ලා සෝමාවතී ජාතික උද්‍යානය වෙත පරිස්ථාපනය කරන ලද මෙම හස්තියා ඉන් දින 28ක් ගතවනවිට කිලෝමීටර් 243ක් දුර ගෙවා තම නිජබිම වෙත පැමිණියේය. ඒ ගල්ගමුවට වඩා ඉතා හොඳ පරිසර තත්වයක් සහිත වන අලින් සඳහා ඉතා හිතකර පරිසරයක්  සෝමාවතී ජාතික උද්‍යානයේ තිබියදීය. ඉන්පසු නැවත වරක්  2015 වසරේදී මෙම හස්තියා අල්ලා හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය වෙත ගෙනගොස් දැමීමට බලධාරීන් කටයුතු කළෝය. එවර තනි දළයා නැවත ගල්ගමුව සොයා පැමිණියේ අලින්ට පවා බිඳ දැමිය නොහැකි යැයි උදම් ඇනූ හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ පවුරු පදනම් තඹ සතයකටවත් මායිම් නොකරය. එසේ තිබියදී අලි මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සොයන බව කියමින් එය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට කටයුතු කරන මුග්ධ බලධාරීන් පසුගිය 17 වැනිදා නැවතත් තනි දළයා ගල්ගමුවෙන් අල්ලා හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ සිරගත කිරීමට කටයුතු කලේ කුමන වනජීවී කළමනාකරණ න්‍යායකට අනුව දැයි අප නොදනිමු. වඩාත් බරපතල කාරණය නම් මෙම ලිපිය ලියන මොහොත වනවිට චන්ඩි නැවත 20 දින රාත්‍රියේ සිර කඳවුරෙන් පැන යාමයි.

චන්ඩි සෝමාවතී ජාතික උද්‍යානයේ සිට ගල්ගමුව දක්වා පැමිණි මාර්ගය දැක්වෙන සිතියම


මෙසේ ඇල්ලීම සඳහා වන අලි ඇතුන් වනාන්තර තුළ දී නිර්වින්දනය කිරීම එම සත්ත්වයාගේ ජීවිතය අවදානමකට ලක් කිරීමකි. මිනිසුන් වන අප ශල්‍යාගාරයක් තුළදී යම් ශල්‍යකර්මයක් සිදු කිරීමට පෙර දහසකුත් එකක් පරීක්ෂණවලට භාජන කරනු ලබන බව අපි දනිමු. එහි අරමුණ අප නිර්වින්දනය කිරීම සඳහා හොඳ සෞඛ්‍ය තත්ත්වයේ පසු වන්නේද, නිර්වින්දනයෙන් පසු යළිත් ප්‍රකෘති සිහියට පත් කළ හැකි වේද, අවශ්‍ය වන නිර්වින්දන ඔෟෂධ මාත්‍රාව කොපමණ ද යනාදිය දැනගැනීමය. එවැනි පරීක්ෂාවක් සිදු නොකර වනාන්තරය තුළදී අලි ඇතුන් නිර්වින්දනය කිරීමම එම සත්ත්වයාගේ ජීවිතය තර්ජනයට ලක් කිරීමකි. තවද එම හස්තියා නිර්වින්දනය වී වැරැදි ස්ථානයක වැරැදි ඉරියව්වකින් ඇද වැටීමද මරණයෙන් කෙළවර විය හැකි තත්ත්වයකි. හස්තියකු නිර්වින්දනය වී දිව ගොස් බිම පතිත වීමේදී උගේ හොඬය සිරුරට යට වීමට හෝ ඉදිරි පාද පෙණහලු මත තෙරපී ඇද වැටීමෙන් මරණය ගෙන දෙයි. එසේම විශාල ගස් දෙකක් අතරට හිර වී ඇද වැටීම හෝ ජලාශයක ඇද වැටීමද ඒ ආකාරයය. යම් ජීවියකු නිර්වින්දනය කිරීම සඳහා ඖෂධ මාත්‍රාව නිර්ණය කරනු ලබන්නේ එම ජීවියාගේ බර අනුවය. වනාන්තරයේදී වන අලියකුගේ බර කිරීම හිතළුවක් පමණක් බැවින් පශු වෛද්‍යවරුන් සිදු කරන්නේ එම සත්ත්වයාගේ බර අනුමාන කිරීමය. එම අනුමානය අනුව තීරණය කරන නිර්වින්දන ඔෟෂධ මාත්‍රාව අඩු වුවහොත් හස්තියා නිර්වින්දනය නොවන අතර මාත්‍රාව නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි වීම එම සත්ත්වයා සදාතනික නින්දකට පත් කරන බව කිවමනාය. මෙසේ වන අලි නිර්වින්දනය කිරීමට අවශ්‍ය මාත්‍රාව තීරණය කිරීමේ නිරවද්‍යතාව වනජීවී පශු වෛද්‍යවරයාගේ පළපුරුද්ද මත රඳා පවතී. ඉනික්බිති මෙසේ අල්ලා ගන්නා වන අලි ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා බැඳ දමා සිටින විට විශේෂයෙන් රාත්‍රි කාලයේදී වෙනත් වන අලින්ගෙන් අඩන්තේට්ටම්වලට ලක්වූ අවස්ථා කලින් කලට වාර්තා වී ඇත. තවද මෙසේ අල්ලාගත් අලි ඇතුන් ප්‍රවාහනය කරන අතරතුර අනතුරට ලක්ව මරණයට පත් වීමට ඉඩ කඩ තිබේ. එසේම මේ ආකාරයෙන් පෙරළා වාර ගණනාවකදී පරිස්ථාපනයට බඳුන් කළ ද තම නිජබිම සොයා පැමිණි අලි ඇතුන් ද හඳුනාගත හැකිවීම අලි ඇතුන් තම පාරම්පරික වාසභූමි කෙරෙහි දක්වන ආදරය මොනවට පෙන්වා දෙන අතරම අපගේ වන සත්ත්ව කළමනාකරණයේ අමානුෂික බව හා එය යථාර්ථයෙන් කොතරම් බැහැර ද යන්න ද අවධාරණය කරනු ඇති බව අපගේ විශ්වාසයයි. එසේ තිබියදී මෙසේ අසාර්ථක කටයුතු සඳහා මහජන මුදල් මකර කටට යවන්නේ කාගේ උවමනාවටද යන්න විමසිය යුතුය.

වරක් අනුරාධපුර වදාකඩ රජයේ රක්ෂිත ප්‍රදේශයේදී පරිස්ථාපනය කිරීම සඳහා බැඳ දැමූ වන අලියකු කුමන හෝ අවාසනාවක් නිසා මරණයට පත් විය. එම සද්දන්තයාගේ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය පැවැත්වූ සත්ත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ පශු වෛද්‍යවරුන් ප්‍රකාශ කළේ මරණයට හේතුව මේ සත්ත්වයා නිර්වින්දනය කිරීමට ප්‍රථම යම් කිසි පුද්ගලයකු විසින් තබන ලද වෙඩි ප්‍රහාරයක් නිසා දුර්වල සෞඛ්‍ය තත්වයෙන් සිටීම බවයි. මීට වසර කිහිපයකට සිය පාරම්පරික වාසභූමියෙන් පිටමං කර පරිස්ථාපනය කරමින් සිටියදී මරණයට පත්වූ සියඹලන්ගමුවේ හස්තියාගේ වියෝව පිළිබඳව ද අප තවමත් ශෝක වන්නෙමු. එම හස්තියාගේ නිසළ හිස්කබලද බත්තරමුල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධාන කාර්යාලයේ ද්වාරය අබියස තබාගෙන  වනජීවී බලධාරීන් පුරුදු මුග්ධ පිළිවෙතම අනුගමනය කිරීම ජාතියේ අවාසනාවකි. ශ්‍රී ලංකාවේ අපට සොබාදහමෙන් හිමිව තිබූ අමිල දායාදයන් ඒ ආකාරයෙන් වැනසී යෑම සැබැවින්ම කණගාටුවට කරුණකි. එසේම මින් ඉදිරියට හෝ එවැනි අවාසනාවන්ත සිදුවීම් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ඉතිහාසයෙන් පාඩම් උගැනීමද ඉතා වැදගත්ය.

රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ, ආර්ථික පරාමිතීන්ට ප්‍රබල බලපෑමක් එල්ල කරන අලි - මිනිස් ගැටුමට අප වඩාත් යුහුසුලුව ප්‍රතික්‍රියා කළ යුත්තේ අප අලි ඇතුනුත් මනුසතුනුත් යන දෙපිරිසම මේ උවදුරෙන් මුදාගත යුතු බැවිනි. සිරිලක අලි ඇත් පරපුරේ හා අසරණ ගොවි ජනතාවගේ අනාගතය ශෝකාන්තයක් බවට පත් කරන පැලැස්තර විසඳුම් විනා සිරිලක වන අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනයට ස්ථිරසාර හා දීර්ඝකාලීන විසඳුමක් ලබා දෙනු පිණිස අදාළ වගකිවයුත්තන් ක්‍රියා නොකරන්නේ මන්දැයි විමසිය යුතුව ඇත. එසේම එහි අවාසනාවන්ත ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තවත් අලි - මිනිස් ජීවිත කීයක් නම් දැයට අහිමි වන තුරු බලධාරීන් අඳුරේ අතපත ගාන්නේදැයි ද විමසිය යුතුව ඇත.

සිරිලක වන අලි ගහනයේ විසූ විශාලතම දළ ඇතා ලෙස සලකනු ලැබූ සියඹලන්ගමුවේ ඇත් රජු මරණයට පත්වීමත් සමඟ ද අලි ඇතුන් පරිස්ථාපනය කිරීම නම් වන අසාර්ථක වන අලි කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයට තිත තැබීම උදෙසා ප්‍රබල ජනමතයක් ඇති කිරීමට එම අවාසනාවන්ත සිදුවීම හේතු විය. නමුත් එම ප්‍රවේශය මඟින් යහපත් කතිකාවතක් ඇති කර එහි වැදගත් කරුණු උකහා ගැනීමට අදාළ බලධාරීන්ට දිගු කලක් ගතවිය. අලි ඇතුන්ගේ වාසභූමි උදුරාගෙන හිසරදයට කොට්ටය මාරු කරන්නා සේ අලි ඇතුන් එහා මෙහා ගෙන ගොස් කරකවා අතහැරීම තවදුරටත් යථාර්ථවාදී විසඳුමක් නොවන බව පැහැදිලිය. වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මේ ආකාරයෙන් කණාමුට්ටි ගැසීමේ අවසන් ප්‍රතිඵලය තවදුරටත් මෙරට අලි ඇතුන් මෙන්ම මනු සතුන්ද කබලෙන් ළිපට වැටීමය. එත් ඒ බව නිසි පරිදි වටහා නොගන්නා බලධාරීන් තවත් රුපියල් කොටි ගණනක් වියදම්කර ලුණුගම්වෙහෙර ප්‍රදේශයේද මෙවැනි සිර කඳවුරක් ඉදිකිරීමට පිඹුරුපත් සකසමින් සිටිති.

දඩබ්බර අලි ඇතුන් කළමනාකරණය යන "ගිනි නිවීම" වෙනුවට ඔවුන් බිහි කරන ක්‍රමයට තිත තබා "ගිනි වළකා ගැනීමේ" මඟට අවතීර්ණ වීම සිදු විය යුතුව ඇත. මේ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රායෝගික හා සපලදායක විසඳුමක් හමස් පෙට්ටියෙන් පිටතට ගත යුතු කාලය අපි දැනුදු ගෙවා දමමින් සිටින්නෙමු. අලි ඇතුන් යනු ශක්තිමත්, බුද්ධිමත් හා සංවේදී සත්ත්ව විශේෂයක් බව වටහාගෙන අලි ඇතුන් සංරක්‍ෂණය හා සංවර්ධනය මනා ලෙස ගැළපීමට ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් ද උත්සාහ දැරිය යුතුය. එසේම මේ ගැටුමට වගකිවයුතු සියලු පාර්ශ්ව තම වගකීම නිසි පරිදි වටහාගෙන ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

තම ප්‍රදේශයේ ගම්වැසියකු මරණයට පත් වූ විට කුපිත වන ජනතාව ප්‍රකෝපකාරී ලෙස හැසිරෙති. එයින් බොර දියේ මාළු බාන තක්කඩි දේශපාලකයෝ ඉතා අවස්ථාවාදී ලෙස වනජීවීයට, වන අලින් පරිස්ථාපනය කිරීමට හෝ එළවා දැමීමට හෝ බල කරති. ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටු, දිස්ත්‍රික් සම්බන්ධීකරණ කමිටු ඈ මෙකී නොකී අවස්ථා වලදී ඇතැම් දේශපාලකයන් වන අලි - මිනිස් ගැටුම සම්බන්ධයෙන් රණ හඬ නගමින් වනජීවී නිලධාරීන් තාඩන පීඩන වලට ලක්කර ලකුණු දමා ගන්නා බව අප දනිමු. එය එසේ බව අප අවධාරණය කරන්නේ අලි  - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා සඵලදායක විසඳුම් වශයෙන් විද්‍යාත්මක පදනමක් සහිතව ඉදිරිපත්කරන ලද හම්බන්තොට වන අලි කළමනාකරණය ප්‍රදේශය වැනි වටිනා ව්‍යාපෘති උලා කමින් තම මඩිය තරකර ගනිද්දී මෙසේ කිඹුල් කඳුළු හලන දේශපාලකයන්ට ජනතාවගේ දුක සිහිපත් නොවන බැවිණි. ගල්ගමුවේ පවා දැනට ඉතිරිව ඇති හස්ති නිජබිම් අත්ලොස්සද ඇතැම් අමන දේශපාලකයන් හා කොම්පැණිකරුවන් විසින් වන අලින්ගෙන් උදුරා ගනිමින් සිටිද්දී එහි අලි ඇතුන්ට මිනිස් දේපොළ හා වගා බිම් ආක්‍රමණය කරනවා හැර වෙනත් කිරීමට යමක් නැත.
එවැනි පසුබිමක් තුල වනජීවිය කළ යුත්තේ දේශපාලන අධිකාරියේ එහෙයියන් වීම නොව තම අතීත අත්දැකීම් හා දැනුම අවබෝධය සම්පිණ්ඩනය කොට වඩාත් යථාර්ථවාදී දීර්ඝකාලීන විසඳුම් ක්‍රියාවලියක් වෙත ප්‍රවේශ වීමය. එසේ නොකර සියලු වගකිව යුත්තෝ තම වගකීම පැහැර හරිමින් මුණිවත රැකීම සිරිලක අලි - මිනිස් සමූහයාට හිමි කර දෙන්නේ ශෝකාන්තයක් පමණි. එහි පාඩුව කෙදිනකවත් පිරිමසාලිය නොහැකි බව ඉතා අවධාරණයෙන් ලියා තබනු කැමැත්තෙමු.
 ඡායාරූප: ජයතිලක බණ්ඩාර

සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්
ශ්‍රී ලංකා ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය

Wednesday, December 6, 2017


http://www.rivira.lk/epaper/daily/thu/2017/12/07/files/assets/basic-html/index.html#20

ගල්ගමුව ප්‍රදේශය කේන්ද්‍රකරගනිමින් ජීවත්වූ අන්ධ දළ පූට්ටු හස්තියා ඝාතනය කර ඇත් දළ පැහැරගැනීමේ අහස පොළොව නුහුලන වනජීවී අපරාධය පිළිබඳව තතු ජනමාධ්‍ය මගින් හෙළිදරව්වීමත් සමග වනජීවී ලෝලීන් තුල පමණක් නොව පොදු මහජනතාව තුල පවා ඒ ගැන යම්කිසි කම්පනයක් ඇතිව තිබේ. නමුත් මින්පෙර සිදුවූ ලෙසම එම කම්පනය කෙටි කලකින් මැකී යාමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි බව කණගාටුවෙන් නමුත් පැවසිය යුතුය. ඒ කෙසේ වෙතත් ඇතිව ඇති උනන්දුව තුල ඇත් දළ ඇතුළු සත්ව කොටස් හා වනජීවී ජාවාරමට තිත තැබිය හැකි ආකාරය පිළිබඳව තවදුරටත් සොයා බැලීම මැනවයි සිතමි. ලෝකයේ වනජීවී සම්පත්වලින් පොහොසත් රටවල් අතර මුල් පෙළෙහි පසුවන, එමෙන්ම වනජීවී අපරාධ අතින්ද අඩුවක් නොමැති රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ අපටද වනජීවී හා සත්ව කොටස් ජාවාරම මැඩලීමට කැපී පෙනෙන කාර්ය භාරයක් සිදුකිරීමට හැකියාව පවතී. නමුත් මෙරට පාලක කාරකාදීන් තමන් වෙත පැවරී ඇති එම වගකීම මේ දක්වාම හරිහැටි වටහාගෙන ඒ අනුව ක්‍රියාකරන්නේද යන්න ගැටලු සහගතය. ගල්ගමුවේ දළ පූට්ටුවා වැනි අසරණ වනසතුන් මරණ මංචකයේ සැතපෙමින් අපගෙන් විමසන්නේ එම ගැටළුවය.

ශ්‍රී ලංකාවේ වනජීවී අපරාධ පිටු දැකීම සඳහා නෛතික ප්‍රතිපාදන සපයන ප්‍රධානතම පනත වන්නේ 2009 අංක 22 දරන වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක සංශෝධන පනතය. එම පනත උල්ලංඝනය කරමින් මෙරට වනජීවීන්ට එරෙහිව සිදු කරන සියලු වැරැදි එකී පනත අනුව වනජීවී අපරාධ ගණයට වැටේ. එසේම අප රට අන්තරායට ලක්වූ වනජීවී විශේෂ අන්තර්ජාතික වෙළඳාම පිළිබඳ ප්‍රඥප්තියටද අත්සන් තබා ඇති බැවින් එමඟින්ද අප විශේෂයෙන් වනජීවීන් හා එම කොටස් වෙළඳාම සම්බන්ධ වනජීවී අපරාධ මැඬලීමට වගකීමෙන් බැඳේ. නමුත් නීති අණපනත් කොතෙකුත් පැවතියද ඒවා ක්‍රියාත්මක කරන යාන්ත්‍රණයන්ගේ ඇති ගැටලු සහගත තත්ත්වයන් මෙන්ම රටේ සිටින ඇතැම් ධනවතුන් හා බලවතුන්ගේ ඔළුගෙඩි වල පිරී ඇති අමනෝඥ දුර් මත තවදුරටත් නොනැසී පැවතීම නිසා වන සතුන්ට දිගින් දිගටම සිදුවී ඇත්තේ අකාලයේ තම ජීවිත අහිමිකර ගැනීමටය. එහි ආසන්නතම සිදුවීම ගල්ගමුවේ දළ පූට්ටුවාගේ මරණයෙන් වුවද එය අතැනින් ද කෙළවර වෙනු ඇතැයි සිතීම උගහටය. නමුත් එම අසරණයාගේ මළගම හෝ මිනිසුන්ගේ ඇස් ඇරවීමට හේතුවේනම් වටී.

වනජීවීන්ට එරෙහිව අපරාධ ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් කිහිපයකට බෙදා අධ්‍යයනය කිරීම පහසුය. එනම් වනජීවීන් ඝාතනය කිරීම, වනජීවීන්ට ශාරීරික පීඩා ඇති කිරීම, වනජීවීන් ස්වාභාවික පරිසරවලින් අල්ලා විකිණීම, වනජීවී කොටස් වෙළඳාම, වනජීවී වාසස්ථාන විනාශ කිරීම හා අන්තර්ජාතික වනජීවී වෙළඳාමේ අතරමැදියකු ලෙස ක්‍රියා කිරීම ආදී වශයෙනි.

ශ්‍රී ලංකාවේ දිනපතා විශාල වශයෙන් විවිධ හේතූන් නිසා වනජීවීන් ඝාතනය කිරීම් සිදු වේ. මස් හා සත්ත්ව කොටස් ලබා ගැනීම පිණිස සිදු කෙරෙන ඝාතනයන්ට අමතරව වගා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහාද මෙසේ වනජීවීන් ඝාතනය කිරීම සිදු වේ. තම වාසස්ථාන ආක්‍රමණය කරමින් එල්ල කරන පීඩනය හේතුවෙන් ඊට ප්‍රචණ්ඩ ලෙස ප්‍රතිරෝධය දක්වන අලි ඇතුන් මිනිසුන්ගේ වෙඩි පහරට ලක්ව විදුලි සැර වැදීමට සලස්වනු ලැබ වස ආහාරයට දෙනු ලැබ ආදී විවිධ ක්‍රම මඟින් ඝාතනය කිරීම සිදුවේ. අලි ඇතුන් මෙන්ම සෙසු බොහෝ වනජීවීන්ගේ ඉරණමද මීට සමාන වන අතර එය වෙනමම සංවාදයට බඳුන්කිරීම වඩාත් යෝග්‍යය.

වනජීවීන් හා උන්ගේ කොටස් විකිණීමද ලොව පුරා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව තුළද සිදුවන බරපතළ වනජීවී අපරාධයකි. අවි ආයුධ හා විෂ මත්ද්‍රව්‍ය වෙළඳාමට පසු ලොව විශාලතම ධනෝපායන මාර්ගය බවට පත්ව ඇත්තේ වනජීවී හා වනජීවී කොටස් වෙළඳාම යි. ගල්ගමුවේ ඇත්රජු ද එකී වනජීවී කොටස් වෙළඳාමේ එක් ගොදුරක් බව නොකිවමනාය. ඊට අමතරව අප රටේ මෑත කාලීනව විශාල වශයෙන් සාකච්ඡාවට භාජනය වූ අලි පැටවුන් ජාවාරමද මෙවැනි වනජීවී ජාවාරමකි. ඒ ඔස්සේ ජනනය වන රුපියල් කෝටි ගණන් කළු සල්ලි මඟින් වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇතැම් ඉහළම නිලධාරීන් පවා මිලදී ගැනීමට අපරාධකරුවන්ට හැකියාව ලැබී තිබූ ආකාරය පසුගිය සමයේ කරළියට පැමිණියේය.

තවද මෙරටට ආවේණික උරගයන්, උභයජීවීන් හා මිරිදිය මසුන් ආදී සතුන්ද නීති විරෝධී ලෙස ස්වාභාවික පරිසරයෙන් අල්ලා අපනයනය කිරීම සිදු වේ. ලොව බොහෝ සුරතල් සතුන් වෙළෙඳපොළවල ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික දුර්ලභ සත්ත්ව විශේෂ විකිණීම සිදුවන බවට සාක්ෂි ඇත. ඇත්දළ, රයිනෝ අං, ව්‍යාඝ්‍ර සතුන්ගේ ශරීර කොටස් හා සත්ත්ව සම් ආදී සත්ත්ව කොටස්වලටද ලොව පුරා විශාල ඉල්ලුමක් පවතී. ශ්‍රී ලංකාවේද ඇත්දළ, ගජමුතු, කොටි සම්, කොටි දත් ආදී සත්ත්ව කොටස්වලට වෙළෙඳපොළක් පවතින්නේ මනසින් උසස් යැයි කියාගන්නා අප ජීවත්වන මිනිස් සමාජය තුලද තවදුරටත් ගල් යුගයේ ජීවත්වූවන් ජීවත්වන බැවිණි.

රට තුල සිදුවන වනජීවී ජාවාරම් මැඩලීමට යත්න දැරීමට අමතරව අන්තර්ජාතික වනජීවී කොටස් ජාවාරම සිදුවන මාර්ගයේ මධ්‍යගතව පිහිටීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවට එම ජාවාරම් මැඬලීමේදී පැවරී ඇති වගකීමද විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු අංශයකි. මීට වසර කිහිපයකට පෙර අප්‍රිකානු රටක සිට ශ්‍රී ලංකාව හරහා ඩුබායි රාජ්‍ය වෙත ප්‍රති අපනයනය කිරීමට සූදානම් කර තිබූ අප්‍රිකානු ඇත්දළ 356 ක් අත්අඩංගුවට ගැනීමට මෙරට රේගුවට හැකිවීම මීට කදිම නිදසුනකි. එවැනි වනජීවී අපරාධ මැඬලීම සඳහා කාර්යක්ෂමව හා සක්‍රීයව මැදිහත්වීම වෙනුවට එවකට හිටපු පාලකයන් විසින් සිදු කළේ එම ඇත්දළ ශ්‍රී දළදා මාලිගයට හා වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවලට බෙදා දීමට සැලසුම් කිරීමය. අපේ රටේ පාලකයන්ගේ හැසිරීම එසේ වුවද ඇත්දළ වෙළඳාමෙන් තම රටේ ආර්ථික ශක්තිය පවා ඉහළ නංවා ගතහැකිව තිබියදී කෙන්යාවේ හිටපු ජනාධිපති ඩැනියෙල් අරාජ මොයි මහතා විසින් 1989 වසරේදී මෙම ලේ තැවරුණු ඇත්දළ ජාවාරම පිටුදැකීම සඳහා තම රටේ වනජීවී බලධාරීන් විසින් අත්අඩංගුවට ගැනුණු ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනා ඇත්දළ ප්‍රසිද්ධියේ ගිනිතබා විනාශ කළ ආකාරය මුළුමහත් ලෝකයටම පාඩමක් විය. ශ්‍රී ලංකාවේ අපද පසුකාලීනව එම මග යමින් රේගු අත්අඩංගුවට පත් ඇත්දළ විනාශකිරීමට කටයුතු කලද අපේ රට තුල ඇතුන් ඝාතනයකර ලබා ගත් ඇත්දළ අත්අඩංගුවට පත්වූ පසු සිදුවන ක්‍රියාදාමය එවැනි පරමාදර්ශී එකක් නොවන බව අප අවධාරණය කල යුතුය.

“පන්සලකට ඇත් දළයක් පිරිනැමීමට නොහැකිනම් තමන්ගේ වනජීවී ඇමැතිකමින් කුමන පලයක් දැයි” විමසීමට තරම් අමනෝඥ වනජීවී ඇමතිවරුන් සිටි මේ රටේ වනාන්තර වල මෙසේ හෝ දළ ඇතුන් ආරක්ෂාවී දිවි ගෙවීම එක් අතකට සතුටට කරුණකි. ඒ මන්ද යත් ඇතුන් මරා දළ පැහැරගන්නා  වනජීවී අපරාධකරුවන් මැඩලීමට අප කොතෙකුත් කටයුතුකර තිබුණද ඒ ඇත්දළ පසුපස ඇති මිත්‍යා මත දුරලීමට අප කටයුතුකර නොමැති බැවනි. අපි රේගු අත්අඩංගුවට ගැනුණු අප්‍රිකානු ඇත්දළ කිසිඳු ප්‍රයෝජනයකට නොගෙන විනාශකර දැමුවේ ඒවාට ආර්ථිකමය වටිනාකමක් එකතු කිරීමට අකමැතිවීම හේතුවෙනි. එමගින් තව දුරටත් ඇත්දළ වලට ඇති ඉල්ලුම නොනැසී පවතින බැවිණි. නමුත් අපේ රටේ ඇතුන් මරා ලබාගත් ඇත්දළ වනජීවී අත්අඩංගුවට පත්වූ විට අප ඒ ඇත්දළ පිළිබඳව පෙර මෙන් නොසිතීම කණගාටුවට කරුණකි. අප අප්‍රිකානු ඇත්දළ විනාශකළ අයුරින්ම අපේ ඇත්දළ ද ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රතික්ෂේපකර විනාශකළ යුතු නොවේද? නමුත් ඒ වෙනුවට බොහෝ විට සිදුවූයේ එම ඇත්දළ නැවතත් මැති ඇමතිවරුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව විහාරාරාම වලට පිරිනමනු ලැබ පුරුදු මිත්‍යාවම ජනගත වීමය. අප ඉහත සඳහන් කල පුරාජේරුවද හිටපු වනජීවී ඇමතිවරයෙකු සිදුකලේ තම ගම් ප්‍රදේශයේ විහාරස්ථානයකට ඇත්දළ යුගලක් පිරිනැමීම සඳහා පැවති උත්සවයකදීය.

අපේ රටේ හස්තීන් ඇත්දළ ලබාගැනීම පිණිස ඝාතනය වන්නේ පොදු මහජනතාවගේ අවශ්‍යතාවය පිණිස නොවන බව දෙවරක් පැවසිය යුතු නැත. අපේ රටේ අපේ රටේ හස්තීන් ඇත්දළ ලබාගැනීම පිණිස ඝාතනය වන්නේ ඇත්දළ තම සන්තකයේ තබාගැනීමේ මේනියාවෙන් පෙළෙන ඇතැම් මුග්ධ ධනවතුන් හා බලවතුන්ගේ අවශ්‍යතාවය පිණිසය. ඔවුන් ඇතුන් මරවා ඇත්දළ ළඟ තබාගන්නවා මදිවට ඊට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මකවීමද අඩපන කරවයි.

එබැවින් මෙවැනි වනජීවී අපරාධ මැඬලීම සඳහා 2009 අංක 22 දරන වනසත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක සංශෝධන පනතේ ප්‍රතිපාදන නොබියව ක්‍රියාත්මක කරවීම සඳහා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ කොන්ද සවිමත් කල යුතුය. එසේම ඇත්දළ හෝ වෙනත් වනජීවී කොටස් සම්බන්ධයෙන් ඇතැම් අනුවණයන් තුල මුල් බැසගෙන ඇති මිත්‍යාව දුරලීමද වැදගත්ය. අවිහිංසාවේ ප්‍රතිමූර්තිය බඳු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය ගැවසෙන බෞද්ධ වෙහෙර විහාර තුළින්ද ලේ තැවරුණු මිනීමරු ඇත්දළ ප්‍රතිෂේපවිය යුතුය. ඒ සඳහා ගල්ගමුවේ දළ පූට්ටුවාගේ මරණය හෝ හේතුවේවායි අප ඉත සිතින් පතමු.

ඡායාරූප ජයතිලක බණ්ඩාර සහ සම්පත් ඒකනායක


සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්