Thursday, April 23, 2020

දඩයක්කරුවන්ගේ වර මන්දට බිලිවූ 
නල්ලතන්නියේ කොටි දෙන

(
http://www.animalwelfare.lk වෙබ්අඩවියෙන් උපුටා ගන්නා ලදී)


ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය ආශ්‍රිත වනාන්තර නිවහන කරගනිමින් ජීවත්වන බිළාල පවුලේ විශාලතම සාමාජිකයා වන කොටියා සම්බන්ධයෙන් පසුගිය කාලය පුරාම අසන්න ලැබුණේ සතුටුදායක ප්‍රවෘත්ති නොවේ. දඩයක්කරුවන් විසින් විවිධ ක්‍රම මගින් එම සතුන් ඝාතනය කිරීම් සහ සත්ව කොටස් ලබාගැනීම පිළිබඳ සිද්ධීන් ගණනාවක් ඒ අතර විය. එසේම වෙනත් සතුන් මස් පිණිස ඝාතනය කිරීමේ අරමුණින් ඇතැමුන් විසින් ඇටවූ මදු වලට හසුවීම නිසා ද අසරණභාවයට පත් කොටින් පිළිබඳව වාර්තාවූ අතර ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙක් වනජීවී නිලධාරීන්ගේ කැපවීම හේතුවෙන් දිවි බේරා ගත්තද තවත් පිරිසක් අතිශය වේදනාත්මක මරණයකට ගොදුරුවිය. මෙම ශෝකාන්තයේ ආසන්නතම බිල්ල පිළිබඳව අපට අසන්නට ලැබෙන්නේ මස්කෙළිය ප්‍රදේශයෙනි.
මස්කෙළිය පොලිස් වසමට අයත් ගාඩ්මෝර් තේ වත්තේ දඹේතැන්න කොටසේ එළවළු වගා භූමියක වල් ඌරන් දඩයම් කිරීමට අටවා තිබූ උගුලකට කඳුකර කොටියෙකු හසු වී තිබුණේ පසුගිය 17 වැනිදා රාත්‍රියේදීය. කොටියා සම්බන්ධයෙන් එම වතුයායේ වතු අධිකාරීවරයා විසින් නල්ලතන්නිය වනජීවී කාර්යාලයේ නිලධාරීන්ට දැනුම්දීමෙන් අනතුරුව පසුදා එනම් 18 දින කොටියා බේරා ගැනීම සඳහා මෙහෙයුමක් දියත් කිරීමට වනජීවි සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ මධ්‍යම පලාත භාර පශු වෛද්‍ය අකලංක පිනිදිය මහතා ඇතුලු කාර්යමණ්ඩලය සහ නල්ලතන්නිය වනජීවී කාර්යාලයේ නිලධාරීන් විසින් කටයුතු කෙරිණි.
වයස අවුරුදු 04 ක් පමණ වූ මෙම කොටියා ගැහැණු සත්වයෙකු වන අතර දිගින් අඩි 05 ක් පමණ විය. දඩයක්කරුවන් විසින් අටවා තිබූ කම්බි මදුවට කොටි ධේනුව හසුව තිබුණේ 17 වැනිදා අළුයම් කාලයේය. වතු කම්කරුවන් එම සත්වයාට බිය වී පහරදීමට උත්සාහ කිරීමේදී කොටියා අසල පිහිටි ගසක අඩි 20 ක් පමණ උස දෙබලකට නැග ඇත. කම්බි මද්ද සවිකර තිබූ දිග ලී කැබැල්ල සමග කොටි ධේනුව ගසට නැග ඇති අතර එම ලීය ගසේ දෙබලක සිරවීම නිසා නැවත ගසෙන් බැසීමට නොහැකිව පැය ගණනාවක් කොටියා ගස උඩ සිරවී සිට තිබූ අතර ඒ හේතුවෙන් සත්වයාගේ ඉණ ප්‍රදේශය කම්බියට කැපී දරුණු ලෙස තුවාල වී තිබුණි. නිර්වින්දන එන්නතක් ශරීරගත කිරීමෙන් පසු වනජීවී නිලධාරීන් දැඩි අවධානමක් ගෙන ගසට නැග රැහැන් ගලවා කොටියා ගසෙන් බිමට රැගෙන මූලික ප්‍රතිකාර ලබාදීමට කටයුතුකළ නමුත් ඉන් අනතුරුව වැඩිදුර ප්‍රතිකාර සඳහා උඩවලව පශු වෛද්‍යය රෝහල වෙත රැගෙන යාමේදී එම සත්වයා සදහටම දෙනෙත් පියා ගත්තේය.
විද්‍යාත්මකව Panthera pardus kotiya යන නාමයෙන් හඳුන්වන ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත්වන කොටි උප විශේෂය මෙරටට ආවේණික වන අතර වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ සත්ව විශේෂයක් වශයෙන් ලෝක සංරක්ෂණ සංගමය මගින් රතු දත්ත ලේඛණයට ඇතුලත්කර ඇත. දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්තාවන කොටියන් ප්‍රමාණය 700 – 950 පමණ වන බව ගණනය කර ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් 650 ක් පමණ රක්ෂිත ප්‍රදේශ තුලද 150 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලින් බැහැරවද ජීවත්වන බව ලෝක සංරක්ෂණ සංගමයේ බිළාලයින් පිළිබඳ විශේෂඥ කමිටුව (IUCN/SSC Cat Specialist Group) සඳහන් කරයි. ඔවුන් වැඩි දුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ මෙරට කොටින්ට ඇති බරපලතම තර්ජන සත්ව කොටස් ලබාගැනීම සඳහා දඩයම් කිරීම සහ මිනිස් – කොටි ගැටුම බවයි.
වාර්ෂිකව දිවයිනේ මධ්‍යම කඳුකරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වලින් මේ ආකාරයේ කොටි මරණ සැළකියයුතු ප්‍රමාණයක් වාර්තාවන අතර වාර්තා නොවන ප්‍රමාණය ඊට වඩා විශාල විය හැකි බව පර්යේෂකයින්ගේ අදහසයි. විශේෂයෙන් මදු වලට හසුවූ කොටින් බේරා ගැනීමට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් මහත් පරිශ්‍රමයක් යොදා කටයුතු කලද ඒ වන විටත් ඉණ ප්‍රදේශටය මද්ද දැඩි ලෙස තදවීම නිසා අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රීයන්ට දරුණු ලෙස හානි සිදුවීමෙන් එම සතුන් මරණයට පත්වූ අවස්ථා රැසක් වාර්තා වේ.
ශ්‍රී ලංකාවට හිමි ඉතා වටිනා දුර්ලභ වනජීවී සම්පතක් ලෙස කොටියා හැඳින්විය හැකි නමුත් විවිධ හේතු නිසා එම සතුන් අකාලයේ මරණයට පත්වීම කණගාටුදායක කරුණකි. සත්ව කොටස් ජාවාරමේ දැඩි ආකර්ෂණයක් හිමිකරගෙන ඇති කොටින් සම්, දත්, නිය, සහ මාංශ ලබා ගැනීම සඳහා මරා දැමීම ශ්‍රී ලංකාවේ කොටින්ට ඇති ප්‍රධාන තර්ජන අතරින් එකකි. තවද කොටින් ජීවත්වන වනාන්තර වල ජීවත්වෙන ඔවුන්ගේ ගොදුරු සතුන් මිනිසුන් විසින් දඩයම් කිරීම නිසා ඔවුන්ට තම වාසභූමි වලින් ප්‍රමාණවත් තරම් ගොදුරු සපයා ගැනීමට නොහැකි වීමෙන් එම සතුන් මිනිස් ජනාවාස වෙත සංක්‍රමණය වීම සිදුවේ. එහිදී බල්ලන් වැනි සතුන් පහසුවෙන් ගොදුරුකර ගැනීමට ඇති හැකියාව මීට තවත් විශාල බලපෑමක් සිදුකරයි. එසේම තේ වැනි වගාවන් සඳහා කොටින් ජීවත්වූ වනාන්තර ප්‍රදේශ හෙළිපෙහෙලි කිරීම සහ මිනිස් ජනාවාස ව්‍යාප්ත වීමද නිසා එම සතුන්ගේ වාසභූමි ප්‍රමාණාත්මකව කුඩා වීමෙන් ඔවුන් සහ මිනිසුන් අතර ගැටුම් ඇතිවේ. කොටින්ගේ හැසිරීම් පිළිබඳව නිසි අවබෝධයක් නැති සාමාන්‍ය ජනතාව එම සතුන් පිළිබඳව අනියත බියක් ඇතිකර ගැනීම සහ ඇතැම් ජනමාධ්‍ය මගින් කොටින් සම්බන්ධයෙන් පදනම් විරහිත සහ බිය උපදවන සුළු වාර්තා පලකිරීම නිසා මිනිසුන් කොටින් මරා දැමීමට උත්සාහ දැරූ අවස්ථාද වාර්තාවී ඇත. එසේම මෙහි කතානායිකාව මෙන් වල් ඌරන් වැනි සතුන් දඩයම් කිරීම සඳහා අටවන මදු වලට පැටලීමෙන්ද කොටින් මරණයට පත්වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත්වන කොටියා දැඩි ආරක්ෂිත සත්වයෙකු වන අතර 2009 අංක 22 දරන පනතින් අවසන් වරට සංශෝධිත වන සත්ව තුරුලතා ආඥා පනතට අනුව කොටියකු මරණයට තැත් කිරීම, ඒ සඳහා උගුල් ඇටවීම, ඝාතනය කළ සතාගේ ශරීර කොටස් ළඟ තබාගැනීම, දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. එලෙස වරදකරුවකු වන අයකු රැපියල් 30,000 සිට 1,000,000 දක්වා දඩයකට යටත් කිරීමට, වසර 2කට නොඅඩු වසර 6කට නොවැඩි සිර දඬුවමකට යටත් කිරීමට හෝ එසේත් නොමැතිනම් මෙම දඬුවම් දෙකටම යටත් කිරීමට අධිකරණයට බලය ඇත. නමුත් එම නීතිය බලාත්මක කරන වනජීවී නිලධාරීන් මුහුණදී ඇති ගැටළු සහ සම්පත් හිඟ කම කොටින් සංරක්ෂණයට බාධාවක් වී ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් දිවයිනේ මධ්‍යම කඳුකරය ආවරණය කිරීම සඳහා පිහිටුවා ඇත්තේ ඉතා සීමිත වනජීවී සංරක්ෂණ කාර්යාල සංඛ්‍යාවක් වන අතර එහි සේවයේ නියුතු නිලධාරීන් සංඛ්‍යාවද සුළු පිරිසකි. එවැනි තත්ත්වය තුල මදු ඇටවීම වැලැක්වීම සඳහා වැටලීම් ක්‍රියාත්මක කිරීම, අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග, හා කොටින් සම්බන්ධයෙන් ජනතාව තුල ඇති අනියත බිය දුරුකිරීම සඳහා ඔවුන් දැනුම්වත් කිරීමට මහත් පරිශ්‍රමයක් දැරීමට ඔවුන්ට සිදුවී ඇත. මෙවැනි තත්ත්වයක් තුල ශ්‍රී ලංකාවේ, විශේෂයෙන් මධ්‍යම කඳුකරයේ කොටි සම්පත රටට අහිමිවීම වැලැක්වීම සඳහා වනජීවී සරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, වන සරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, පොලීසිය, වතු සමාගම්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල, ජනමාධ්‍ය, සහ ප්‍රජාව අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගයෙන් සහ අවංක කැපවීමෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම අත්‍යාවශ්‍යය.
ඡායාරූප අයිතිය https://www.facebook.com/DWCSrilanka/
සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්

Saturday, April 18, 2020


‘අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථාන’ මිත්‍යාවට ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානය බිලිගැනීමට ඉඩ නොතබමු!



මිනිස් ජීවිත හා දේපොළ වලට හානි කරන බවට චෝදනා එල්ලවන ප්‍රචණ්ඩ වන අලින් ඔවුන්ගේ ස්වභාවික වාසස්ථාන වලින් අල්ලා ගෙනගොස් රඳවා තැබීම සඳහා අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානයක් ඉදිකිරීමට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ප්‍රකට ජාතික උද්‍යානයක් වන ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානයේ හෙක්ටයාර් 3500 ක භූමි භාගයක් ලබාගැනීමට කටයුතු කිරීම නිසා එම ජාතික උද්‍යානයේ දිවිගෙවන අලි ඇතුන් ඇතුළු සෙසු වනජීවීන්ගේ ජීවිත වලට තර්ජන රැසක් එල්ලවීමේ සහ ජාතික උද්‍යනය අවට ගම්මානවල අලි - මිනිස් ගැටුම් උත්සන්න වීමේ අවධානමක් ඇතිවී තිබේ. එසේම අවස්ථා කිහිපයකදී අත්හදා බලා අසාර්ථකවී ඇති අවිද්‍යාත්මක වන අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ මෙවලමක් වන ‘අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථාන’ සඳහා තව දුරටත් මහජන මුදල් මිලියන දහස් ගණනින් වැය කිරීම මහජන මුදල් නාස්ති කිරීමක් වන අතර එමගින්ද තවදුරටත් මෙරට අලි මිනිස් ගැටුම උත්සන්නවීම නොවැලැක්විය හැකි බව අප අවධාරණය කරමු.

ප්‍රචණ්ඩකාරී වන අලින් අල්ලා ගෙනගොස් රඳවා තැබීම මගින් අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය කිරීමට බව පවසමින් මෙරට ප්‍රථම ‘අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානය’ 2007 වසරේදී  ඉදිකරනු ලැබුවේ ද ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානය තුලය. උද්‍යානයේ කොටසක් විදුලි වැට සහ අගල් යොදා වෙන්කර මෙසේ අලි ඇතුන් රැඳවීමට දරනලද උත්සාහය කෙටි කලකින්ම අසාර්ථක වූයේ රුපියල් මිලියන ගණනක මුදල් නාස්තියක් පමණක් ඉතිරිකරමිනි. ඉන්පසුව රුපියල් මිලියන 500 කට වඩා වියදම් කරමින් 2013 වසරේදී පමණ අනුරාධපුර, හොරොව්පතාන ප්‍රදේශයේ මෙවැනිම එළිමහන් හස්ති සිර කඳවුරක් ඉදිකිරීමට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව කටයුතුකලේ මුල් උත්සාහයෙන් උගත් පාඩම් සැළකිල්ලට ගෙන වඩාත් සාර්ථක ලෙස මෙම ස්ථානය ඉදිකර පවත්වාගෙන යමින් මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුමට පිළියම් ලබාදෙන බව පවසමිනි. නමුත් එයද අසාර්ථකවූතැන මේ වනවිට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව පිඹුරුපත් සකස් කරමින් සිටින්නේ නැවතත් ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානයෙන් හෙක්ටයාර් 3500 ක් වැනි විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් වෙන්කරගෙන මෙම අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ ක්‍රමය නැවත වරක් අත්හදාබැලීම මගින් මහජන මුදල් රුපියල් මිලියන දහස් ගණනක් මකර කටට යැවීමටය. රෑ වැටුණු වලේ තෙවැනි වරටත් මහා දවාලේ ඇදගෙන වැටීමටය.

‘අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථාන’ නමින් පවත්වාගෙන යන මෙවැනි එළිමහන් හස්ති සිර කඳවුරු මගින් අලි - මිනිස් ගැටුමට පිළියම් නොලැබෙන බවටත් එමගින් සිදුවන්නේ අලි ඇතුන්ගේ ජීවිත තර්ජනයට ලක්වීම පමණක් බවටත් ඉතිහාසය ඕනෑතරම් සාක්ෂි දරයි. ප්‍රචණ්ඩකාරී හැසිරීම් පෙන්වන අලි ඇතුන් පුනරුත්ථාපනය කර නැවත වනයට මුදා හැරිය හැකිය යන මිත්‍යා මතය පදනම් කරගනිමින් ඉදිකෙරෙන මෙම මධ්‍යස්ථානවල අසාර්ථකත්වය මානව පැහැදිළි වන්නේ දැනට මෙම මධ්‍යස්ථාන වලට ගාල් කර ඇති සියයකට අධික අලි ඇතුන්ගෙන් එකෙකුවත් පුනරුත්ථාපනය කර නැවත වනයට මුදාහැරීමට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව අපොහොසත්වී ඇති බැවිනි. මෙසේ ගාල් කරනු ලබන අලි තමන්ට එල්ල වන පීඩනය හමුවේ තව තවත් ප්‍රචණ්‌ඩ හැසිරීම් දැක්‌වීම නිසා ඉදිරියේ දී අලි - මිනිස්‌ ගැටුම තව තවත් ඔඩුදුවන බව නොකිවමනාය. මෙසේ ගාල් කරන සතුන්ට ඇති විකල්ප දෙක වන්නේ එක්‌කෝ ගාලෙන් පැන යැම හෝ එසේත් නැතිනම් අකාලයේ මරණයට පත් වීම බව කණගාටුවෙන් නමුත් ප්‍රකාශකළ යුතුය.

 අලි ඇතුන් තමන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමි වලට දැඩි ඇල්මක් දක්වන අතර තම පාරම්පරික වාසභූමි වලින් අල්ලා වෙනත් ස්ථානයකට ගෙනගොස් දැමුවද හැකි සෑම අවස්තාවකම නැවත තම මුල් වාසභූමියට පැමිණීමට උත්සාහ දරයි. ඒ බව මානව පහදා දෙමින් හොරොව්පතාන අලි පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානයට අවස්ථා කිහිපයකදී ගෙනගොස් දැමූ ගල්ගමුවේ ‘තනි දළයා’ නම් හස්තියා නැවත තම මුල් වාසභූමිය සොයා පැමිණි බව වනජීවී ක්ෂේත්‍රයේ රහසක් නොවේ. ඒ සඳහා එම සතුන් තමන්ට එල්ලවන ඕනෑම බාධකයක් ජයගැනීමට කටයුතු කරන අතර එවැනි අවස්ථාවල වනජීවී නිලධාරීන්ගේ වෙඩි උණ්ඩ ඔවුන් වෙත එල්ලවන අවස්ථාද ඇත. එසේම එම සතුන් නැවත තම වාසභූමිය වෙත ගමන් කරන අතරතුර පසු කරන ඇතැම් ප්‍රදේශවල ජනතාවට වන අලින් සමඟ ජීවත් වීමේ අත්දැකීම් නොමැත. එවැනි ප්‍රදේශ හරහා මේ අලින් ගමන් කරන අවස්‌ථාවල එම ජනතාවගේ ජීවිත බරපතළ අවදානමකට ඇද වැටේ. මෙසේ තම මුල් වාසභූමිය වෙත පැමිණි  අලින්ද පෙරටත් වඩා බිහිසුණු ලෙස මිනිස්‌ ජීවිත හා දේපළවලට හානි කිරීමට පසුබට නොවන අතර එමඟින් සිදු වන්නේ පෙරටත් වඩා සංකීර්ණ අලි - මිනිස්‌ ගැටුමක්‌ නිර්මාණය වීම ය.

ඒ මතුද නොව සිර කඳවුරේ බාධක බිඳ දැමීමට නොහැකි වන අවස්ථාවල මෙවැනි අලි ඇතුන් කුසගින්නේ සහ දැඩි මානසික ආතතියට ලක්ව රෝගීවී මියයාමටද හැකියාව ඇත. එසේම මෙසේ පටු බිම් තීරුවකට ගාල් කරන සතුන් සියළු දෙනාම පිරිමි සතුන් වන බැවින් එම සතුන්ගේ ඝනත්වය වැඩිවී ඔවුන් අතර ගැටුම් ඇතිවී අලි ඇතුන් මරණයට පත්වීම සිදුවේ. තවද මෙසේ අල්ලා ගාල් කරනු ලබන අලින් අකාලයේ මිය යෑම හෝ සදාකාලික සිරකරුවන් බවට පත් වීම හෝ මඟින් එම සතුන් ගේ ජාන ඉදිරි පරම්පරා වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීම ඇණහිටී. එය සිරිලක හස්‌ති පරපුරේ ප්‍රවේණික ශක්‌තිය හීන වීමට හේතු වේ.

හොරොව්පතාන අලි ගාලට ඇතුලත් කෙරුණු අලි ඇතුන් හැටකට වැඩි සංඛ්‍යාවෙන් දැනට එහි ඉතිරිව ඇත්තේ ඉතා අතලොස්සක් පමණක් වන අතර සෙසු අලින්ට කුමක් සිදුවීදැයි වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව පවා නොදනිති. නමුත් අලි ගාල තුල අලින් විශාල සංඛ්‍යාවක් අකාලයේ මරණයට පත්වූ බවද ඊට මෙම අලි ගාල ඉදිකිරීමේදී එතුලට අහම්බෙන් කොටුවූ ඇතින්නක් සහ පැටවෙකුද ඇතුළත්වූ බවද නොරහසකි. තවද මෙම සිර කඳවුරෙන් මිදී පලාගිය අලින් නිසා හොරොව්පතාන අවට ප්‍රදේශවල අලි - මිනිස් ගැටුම් විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවද වාර්තාවේ. ඒ අනුව මෙවැනි අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන මගින් අලි ඇතුන් සංරක්ෂණය හා අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය සඳහා කිසිඳු දායකත්වයක් නොලැබෙනබව පැහැදිළිය.

තවද ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානය වැනි මෙරට ප්‍රකට හස්ති වාසභූමියකින් විශාල බිම් ප්‍රමාණයක් මෙවැනි ව්‍යාපෘතියකට වෙන්කර ගැනීම එහි නේවාසික අලි ගහනයටද මරු පහරක් එල්ල කරයි. මින් පෙර වළව වම ඉවුර ව්‍යාපාරය යටතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ ජීවත්වූ අලි ඇතුන් තුන්සියයකට අධික ප්‍රමාණයක් මෙම ජාතික උද්‍යානයට ගාල කිරීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස මෙහි ජීවත්වූ අලි ඇතුන් කුසගින්න සහ විවිධ රෝගාබාධ හේතුවෙන් මරණයට පත්වූබව සියළු දෙනාම දනී. දැනට එහි ඉතිරිව සිටින්නේ එයින් බොහෝ ආයාසයෙන් දිවි ගැටගසාගත් අලි ඇතුන් පිරිසකි. නැවත මේ ආකාරයෙන් අලි ගාලක් සඳහා ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානයේ පාරම්පරික හස්ති වාසභූමි උදුරාගැනීම හේතුවෙන් එම සතුන් ආහාර හිඟයට මුහුණදී මරණයට පත්වීම නොවැලැක්විය හැකිය. එසේම මෙම ආහාර හිඟය සහ වාසභූමි අහිමිවීම හේතුවෙන් හොරොව්පතානේ සිදුවුනාක් මෙන් අලි ඇතුන් පෙරටත් වඩා වැඩි සීග්‍රතාවයකින් ගම් වැදීම හේතුවෙන් ජාතික උද්‍යානය වටා ගම්මානවල අලි - මිනිස් ගැටුම් ඉහළ යාමටද මෙම අසාර්ථක ව්‍යාපෘතිය හේතුවේ. වසරකට අලි ඇතුන් පහළොවක් පමණ මෙසේ සිරගත කෙරුණද එමගින් අලි - මිනිස් ගැටුමට කිසිඳු පිළියමක් ලැබී නොමැති බවට දිනෙන් දින ඉහළ යන අලි මිනිස් ගැටුම් සහ එමගින් රටට අහිමිවන අලි - මිනිස් ජීවිත සාක්ෂි දරද්දී පවා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව තවදුරටත් අඳුරේ අත පත ගාමින් සිටීම විමතියට කරුණකි.

එවැනි පසුබිමක් තුල මහජන මුදල් රුපියල් මිලියන 2000 ක් පමණ නාස්තිකරමින් අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම කිසිඳු ආකාරයකින් සාධාරණීකරණය කිරීමට හැකියාවක් නැත. මේ සඳහා මුලින් ලෝක බැංකුව මගින් මුල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලැබීමට නියමිතව තිබුණද, ව්‍යාපෘතියේ අසාර්ථකත්වය පිළිබඳව අවබෝධවීම හේතුවෙන් පසුව ඔවුන් එය ප්‍රතික්ෂේපකල බව දැනගන්නට ලැබේ. නමුත් එයින්ද පසුභට නොවූ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ බලධාරීන් මේ වනවිට තම දෙපාර්තමේන්තුවේ ක්ෂේත්‍ර නිලධාරීන් තම දහදිය මහන්සියෙන් ගොඩනැගූ වනජීවී අරමුදලේ මුදල් මගින් මෙම අසාර්ථක ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාවට නගන්නට උත්සාහ දරමින් සිටින්නේ ඔවුන් තුල සැබැවින්ම අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණයට ඇති උනන්දුව නිසාද එසේත් නැතිනම් කොමිස් කුට්ටි වලට ඇති කෑදරකම නිසාද යන්න ගැටළු සහගතය.

එබැවින් ‘අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන’ මිත්‍යාවට යටවී මහජන මුදල් නිකරුනේ කාබාසිනියා කිරීමෙන් සහ ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානය නැවතත් අලි ඇතුන්ට මරු කතරක් කිරීමෙන් වැළකී වඩාත් විද්‍යාත්මක අලි  - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයකට යොමුවීම වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ අද දවසේ කාර්ය භාරය බව අප අවධාරණය කරමු. දඩබ්බර අලි ඇතුන් සිරකර අලි - මිනිස් ගැටුම යටපත්කර තැබීමට අසාර්ථක උත්සාහයක නිරතවීම වෙනුවට වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සිදුකළ යුත්තේ තම අතීත අත්දැකීම් හා දැනුම අවබෝධය සම්පිණ්‌ඩනය කොට වඩාත් යථාර්ථවාදී දීර්ඝකාලීන විසඳුම් ක්‍රියාවලියක්‌ වෙත ප්‍රවේශ වීම ය. ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රායෝගික හා සඵලදායක විසඳුමක්‌ හමස්‌ පෙට්‌ටියෙන් පිටතට ගෙන ක්‍රියාත්මක කිරීමය. අලි ඇතුන් යනු ශක්‌තිමත්, බුද්ධිමත් හා සංවේදී සත්ත්ව විශේෂයක්‌ බව වටහාගෙන අලි ඇතුන් සංරක්‌ෂණය හා සංවර්ධනය මනා ලෙස ගලපා ගනිමින් ඉදිරියට යාමය.

සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්
සභාපති - ශ්‍රී ලංකා ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය

Sunday, February 17, 2019


ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වන අලි සිතියමෙන් උගතයුතු පාඩම් මොනවාද ?

සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්



ශ්‍රී ලංකාවේ අපට අලි ඇතුන් සමග ඇත්තේ දිගු අතීතයකට දිවෙන සම්බන්ධතාවයකි. අපගේ ආර්ථික, සමාජීය, සංස්කෘතික හා පාරිසරික හර පද්ධතීන් සමග අලි ඇතුන් ඉතා තදින් බද්ධව සිටී. ලෝකයේ ආසියානු අලි ජීවත්වන රටවල් 13 අතරින් ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. ඊට එක් හේතුවක් වන්නේ අපේ රටේ දිවිගෙවන ආසියානු අලින් Elephas maximus maximus යන නමින් වෙනම උප විශේෂයක් ලෙස පරිණාමය වී තිබීමය. එසේම ආසියානු අලින් දිවිගෙවන රටවල් අතරින් වැඩිම ඝනත්වයකින් යුතුව එම සතුන් දිවිගෙවන්නේද ශ්‍රී ලංකාවේය. නමුත් මෙම වටිනා වනජීවී සම්පත ආරක්ෂාකරගනිමින් ඔවුන් සංවර්ධනයේ කොටස්කරුවන් කරගැනීමටත් ඔවුන්ගෙන් එල්ලවන අහිතකර බලපෑම් අවමකරගනිමින් සංවර්ධන ඉලක්ක සපුරාගැනීමටටත් රටක් ලෙස අප අපොහොසත්ව ඇතිබව පසුගිය දශය හයකයකට වැඩි අතීතය දෙස හැරී බැලීමෙන් පෙනේ. එසේ තිබියදී තවදුරටත් අපට අපේ අලි සම්පත සම්බන්ධයෙන් අත්තනෝමතිකව හා අධූරදර්ශීව කටයුතු කිරීමට නොහැකි බව විද්‍යාත්මකව සනාථකෙරෙන පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් පසුගියදා එළිදක්වුනි.

දිවයින පුරා අලි ඇතුන්ගේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව වසර හතරක් තිස්සේ සිදුකැරුණු දීර්ඝ සමීක්ෂණයක් මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වරට එම දත්ත පදනම් කරගත් සිතියමක් ඔස්සේ මෙරට අලි ඇතුන් සම්බන්ධ ආන්ධෝලානාත්මක කරුණු රැසක් ඉදිරිපත් කිරීමට මෙරට සිටින දෙස් විදෙස් පතල වනජීවී විද්‍යාඥයෙකු වන ආචාර්ය පෘථිවිරාජ් ප්‍රනාන්දු මහතා ප්‍රමුඛ පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් මෙම පර්යේෂණ පත්‍රිකාව මගින් කටයුතුකර ඇත. එම පර්යේෂණ පත්‍රිකාව ලොව ප්‍රකට විද්‍යා ජර්නලයක් වන Oryx ජර්නලයේ අලුත්ම කලාපයේ First country-wide survey of the Endangered Asian elephant: towards better conservation and management in Sri Lanka යන හිසින් පළවී තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු භූමියම වර්ග කිලෝමීටර් 25 බැගින් ආසන්න වශයෙන් කොටු 2750 කට බෙදා වෙන් කර (කොටුවක විශාලත්වය තීරණය කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලාංකාවේ වන අලි භාවිතා කරණු ලබන කුඩාම වාසභූමියේ (Home range) වපසරිය අනුවයි) මෙම පර්යේෂණය සඳහා දත්ත එක්රැස්කර ඇති අතර අදාළ කොටුවක් තුල ජීවත්වන පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු බැගින් සමීක්ෂණයට භාජනයකර තිබේ. ඒ අනුව ඔවුන්ගෙන් අදාල ප්‍රදේශයේ අලි ඇතුන්ගේ හැසිරීම පිළිබද දත්ත 2011 සිට 2015 දක්වා වසර හතරක කාලසීමාවක් තුල ලබාගෙන මෙම පර්යේෂණය සිදුකර තිබේ. මිනිස්සුන් ජීවත් නොවෙන ප්‍රදේශ සම්බන්ධ දත්ත ඊට යාබද කොටු වල දත්ත මගින් ගණනය කර තිබේ. තවද 2004 - 2018 කාලසීමාව තුල අලි ඇතුන්ට චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණ කරපටි යොදා ලබාගත් දත්ත ද මේ සඳහා භාවිතාකර ඇත. පර්යේෂකයින් පවසන්නේ ආසියානු අලි ජීවත් වන රටවල් 13 අතරින් කිසිවක මීට පෙර මෙවැනි අධ්‍යනයක් සිදුකර නොමැති බවයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය සඳහා බාධාවක් වී ඇති එම සතුන්ගේ ව්‍යාප්තිය, ගහන ඝනත්ව හා සංචරන රටා වැනි තොරතුරු ඌනතාවය මගහැරීම සඳහා  ආචාර්ය පෘථිවිරාජ් ප්‍රනාන්දු මහතා ඇතුලු පිරිස සිදුකර ඇති උක්ත පර්යේෂණය මනා පිටිවහලක් ලබාදෙන අතර එමගින් අප රටක් වශයෙන් උගතයුතු පාඩම් බොහෝ ඇති බව අවධාරණය කලයුතුයි.
අධ්‍යනයට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් සියයට හැටක (60%) වන අලි ඇතුන් ජීවත්වන අතර එම ප්‍රමාණය මීට පෙර ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් සිතා සිටි ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි බවයි පර්යේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ. එසේම එම ප්‍රතිශතය ආසියානු අලින් දිවිගෙවන අනෙක් රට වලට සාපේක්ෂව ඉතාමත් ඉහළ අගයක් ගැනීමද මෙරට අලි ඇතුන් සම්බන්ධ තීරණාත්මක කරුණකි. තවද මෙම වන අලි ගහනයෙන් සියයට හැත්තෑවක්ම (70%) රක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් බැහැරව ජීවත්වීමද බලධාරීන්ගේ අවධානයට යොමුවිය යුතු කරුණක්. ශ්‍රී ලංකාවේ වනජීවී බලධාරීන් පසුගිය වසර හැටක පමණ කාලසීමාව තුල මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා වන අලින් වනජීවී රක්ශිත ප්‍රදේශ වලට ගාල්කිරීමට නොදැරූ උත්සාහයක් නැති තරම්ය. නමුත් එසේ තිබියදී තවදුරටත් මෙරට වන අලි ඇතුන්ගෙන් 70% රක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් බැහැරව ජීවත්වීම එම අමනෝඥ උත්සාහයේ අසාර්ථකබව මොනවට පැහැදිළි කරයි. එසේ අලි ඇතුන් වනජීවී රක්ෂිත තුලට ගාල් කිරීමට නම් ඔවුන් වර්තමානයේ ජීවත්වන වාසභූමි වලින් සියයට තිහකට (30%) එම සතුන් සීම කලයුතු අතර එය කිසිඳු ආකාරයක ප්‍රායෝගික විසඳුමක් නොවන බව මෙම පර්යේෂණය මගින් හෝ බලධාරීන් තේරුම් ගන්නේ නම් මැනවි. පර්යේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ පසුගිය වසර 55ක කාලසීමාව තුල වන අලින්ට උන්ගේ වාසභූමි වලින් සියයට දහසයක් (16%) අහිමිවී ඇති බවයි. ඒ වෙනුවට ඔවුන් මෙරට මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් සියයට එකයි දෂම හයක ප්‍රමාණයක් (1.6%) තුල නව වාසභූමි ඇතිකරගෙන තිබේ.
වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි ඇතුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ බොහොමයක් අතිශයෙන් කැබලිකරණයවූ හා මානව බලපෑමට නත්වූ ප්‍රදේශ බව පර්යේෂකයින් පෙන්වා දේ. ඒ තුල සමස්ථ ආසියානු අලි ගහනයෙන් සියයට දහයක් (10%) ජීවත්වනබව මෙරට දේශපාලකයින්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්, හා රාජ්‍ය නිලධාරීන් තරයේ සිහිතබගතයුතුබව අප අවධාරණය කරමු. ඔවුන්ට තවදුරටත් මෙරට අලි ඇතුන් හා එම සතුන් දිවිගෙවන ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජීවත්වන අසරණ ජනතාව සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේදී තමන්ගේ හිතුමතේ පිස්සු කෙළින්නට නොහැකි බව මෙම පර්යේෂණ ප්‍රතිපල මගින් පැහැදිළිවේ.    
ඒ අනුව ශ්‍රී  ලංකාවේ අලි මිනිස් ගැටුම පාලනය හා වන අලි සංරක්ෂණ සඳහා දැනට ඇති වඩාත් හිතකර විසඳුම වෙන්නේ අලි - මිනිස් සහජීවන ආකෘතියක්, නොඑසේනම් වන අලි සහ මිනිසුන් සහයෝගයෙන් තම භූමිය පරිහරණය කිරීමේ ක්‍රමවේදයකට යාම බව ආචාර්ය පෘතිවිරාජ් ප්‍රනාන්දු මහතාගේ අදහසයි. ඒ සඳහා මෙතෙක් රක්ශිත ප්‍රදේශ වටා ඉදිකෙරුණු විදුලි වැට ගම්මාන ආරක්ෂාකිරීම සඳහා ගම්මාන වටා ඉදිකිරීමත් වගාබිම් ආරක්ෂාකිරීම සඳහා තාවකාලික විදුලිවැට ඉදිකිරීමත් වඩා ප්‍රායෝගික බවයි හෙතෙම වැඩි දුරටත් සඳහන් කරන්නේ. ඒ අනුව අලි මිනිස් ගැටුමට ස්ථීරසාර විසඳුමක් ලබාදීමට හා දැනට වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණ දී සිටින අපේ අලි සම්පත සංරක්ෂණය කිරීමට මෙම පර්යේෂණ ප්‍රතිපල හා විද්වත් අදහස් ඉවහල්කරගැනීම සියළු පාලක කාරකාදීන්ගේ යුතුකම හා වගකීම බව අවසන් වශයෙන් ලියාතබනු කැමැත්තෙමු.

Monday, January 21, 2019

සැලකිලිමත් වන්න !


ගාල්ල, බෝගහගොඩ ප්‍රදේශයේ පවත්වාගෙන යන රබර් නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලාවක් හේතුවෙන් ප්‍රදේශයේ පරිසරයට හා ජන ජීවිතයට එල්ලවී ඇති බලපෑම කරලියට පැමිණියේ මීට වසර කිහිපයකට පෙර සිටය.
ඒ සම්බන්ධයෙන් සවිස්තර තොරතුරු පහත දිගු මගින් කියවීමට හැකියාව පවතී,
http://cea.nsf.ac.lk/…/ha…/1/2098/S-2013-July-31-Rivira.pdf…
මේ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බලධාරීන් මුනිවත රැකීම හේතුවෙන් තමන්ගේ හා තම දරු මුනුබුරන්හේ ජීවත්වීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් පාරට බැස අරගල කරන්නට එම ජනතාවට සිදුවිය http://www.mawbima.lk/print20170621MB20171230.php?id=10468.
එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් එම සමාගම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත්කරගැනීමට සමාගම් බලධාරීන් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය ඇතුළු පාර්ශව රැසක් ඉදිරියේ පොරොන්දු වන්නේ මෙම වසරේ පෙබරවාරි මස 21 වැනිදාය https://www.lankaviews.com/bogahagoda-factory-admits-pollu…/.
නමුත් මේ දක්වා එම පොරොන්දුව ඉෂ්ඨ කිරීමට සමාගම් බලධාරීන් කටයුතුකර නොමැති අතර ඒ වෙනුවට මෙම අරගලය පසුපස සිටින සමාජ ක්‍රියාකාරීන් හා පරිසරවේදීන් දඩයම් කිරීමට ඔවුන් කටයුතු කරමින් සිටින බව දැනගන්නට ලැබේ https://www.lankaviews.com/bogahagoda-villagers-under-rep…/….
එබැවින් මේ අවාසනාවන්ත තත්වය පාලනය කිරීම සඳහා පරිසරයට හිතැති අප සැම අත්වැල් බැඳගතයුතු කාලය එළැඹ තිබේ. ඒ සඳහා මේ උත්සව සමය හා ඔබගේ දරුවාගේ අළුත් පාසැල් වාරය සඳහා ඔබ මිලදී ගන්නා පාවහන් යුගල, ගමකට සොඳුරු පරිසරයක් අහිමිකරන, දරුවන්ට පාසැලක් අහිමිකරන සමාගමක නිෂ්පාදනයක් නොවීමට වගබලා ගන්නා ලෙස අප ඔබට කාරුණිකව ආරාධනාකර සිටිමු.
උක්ත සමාගම දේශීය සමාගමක් වන බැවින් එය ආරක්ෂාකර ගැනීමට කැපවිය යුතුබවටත්, ඊට එරෙහිව අරගල කරන අප විදේශීය බළල් අත් හෝ ඩොලර් මත යැපෙන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන බවටත් කෙනෙකුට තර්ක කල හැකිය. නමුත් රටේ පරිසරය හා ජන ජීවිතය ආරක්ෂාකිරීමට දේශීය සමාගමකට වැඩි වගකීමක් පැවරී ඇති බව අපගේ වැටහීමයි. ඔවුන් එම වගකීම පැහැරහරින්නේ නම් ඒ වෙනුවෙන් අරගල කිරීමට අප කිසි විටෙකත් පසුබට නොවෙමු.
මේ Facebook ව්‍යාපාරය මගින්ද බලාපොරොත්තු වන්නේ බෝගහගොඩ කර්මාන්තශාලාව මගින් සිදුවන පරිසර විනාශය නවත්වාගැනීමට සමාගමට යම්කිසි බලපෑමක් කිරීම හා එමගින් එම ගමේ ජනතාවට යහපත් පරිසරයක ජීවත්වීමට ඇති අයිතිය තහවුරුකර දීමට යම්කිසි සහයක් ලබා දීමයි. ශ්‍රී ලංකා ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය මේ සඳහා තම දායකත්වය ලබා දෙන්නේ පරිසරය රැකගැනීමට ඇති සැබෑ උවමනාව සහ ඒ වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය විසින් සිදුකර ඇති වසර ගණනාවක මැදිහත්වීම් වල තවත් එක් දිගුවක් වශයෙන් බවත් කාරුණිකව දන්වනු කැමැත්තෙමූ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ‘සත්ත්ව සුබ සාධන පනත’ 
යාවත්කාලීන විය යුත්තේ ඇයි ?

සත්ත්ව ආරක්ෂණය හා සුබ සාධනය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අපට ඇත්තේ වෙනත් කිසිදු ජාතියකට නොමැති තරම් සාඩම්බර අතීතයකි. ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වැනි සියවසේදී මෙරට රජ කළ දේවානම්පියතිස්ස රජු සකලවිධ සත්ත්ව වර්ගයාට නිදහසේ ජීවත්වීමට ඇති අයිතිය පිළිගත්තේය. ඒ මිහින්තලාව අභයභූමියක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත්කරමිනි.
පසුකාලීනව වනජීවීන් ආරක්ෂණය හා සංරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් මෙරට නීති රීති පද්ධතිය විකාශනය වුවද සත්ත්ව හිංසනය වැලැක්වීම සහ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දක්නට ලැබුණේ අඩු උනන්දුවකි. 1907 අංක 13 දරණ සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥා පනත මෙරට සතුනට රැකවරණය ලබා දීම සඳහා දැනට ඇති එකම නීතිමය ආවරණය වීම ඊට කදිම නිදසුනයි. නමුත් විවිධ හේතූන් නිසා මෙය යාවත්කාලීන කිරීමේ ප්‍රමුඛ අවශ්‍යතාවයක් පැන නැඟී  තිබුණ ද බලධාරීන් ඒ සම්බන්ධයෙන් නිසි අවධානයක් යොමු නො කිරීම කණගාටුවට කරුණකි.
ලොව සියලුම සත්ත්වයින්ට ආරක්ෂිතව ජීවත්වීමට අයිතියක් ඇත. එය මිනිසුන්ට මෙන්ම සෙසු සත්ත්වයින්ට ද පොදු ය. මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කොතෙකුත් නීතිමය ප්‍රතිපාදන තිබුණ ද සත්ත්ව අයිතින් වෙනුවෙන් එවැනි නීතිමය ආරක්ෂාවන් ඇත්තේ ඉතා අවම වශයෙනි. වර්තමානයේ ගෘහාශ්‍රිත මෙන්ම වන සතුන් ඉතා කෘර හා අමානුෂික හිංසනයන්ට හා ඝාතනයන්ට ගොදුරුවන්නේ එම නිසාය . 2016 වසරේදී කුස ඇලි මුහුදු උකුස්සෙකු පණපිටින් හමගසා මරා දැමීමේ සිදුවීමක් හික්කඩුව ප්‍රදේශයෙන් වාර්තාවූ අතර 2018 වස‍රේ කිලිනොච්චිය ප්‍රදේශයේදී ගම් වැදුණු කොටියෙකු ඉතා අමානුෂික ලෙස පොලු වලින් පහරදී මරා දැමු ආකාරය මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය කෙරිණි. පසුගිය දා මීගමුව, කොප්පරා හංදිය ප්‍රදේශයේදී සුනඛයෙකු ගිනිතබා මරා දැමීම හා බලංගොඩ, මස්තැන්න ප්‍රදේශයේදී සුනඛයෙකු දුෂණයකර මරා දැමීම මෙවැනි සත්ත්ව හිංසනයන් සම්බන්ධ ආසන්නතම සිදුවීම් ද්විත්වයයි.
මෙම අසරණ  සතුන්  සිය දුක් කඳුළු මතින් නිහඬ අරගලයක යෙදෙන්නේ සත්ත්ව හිංසනය වැළැක්වීමේ නීති ප්‍රතිපාදන මෙරට තුළ  ශක්තිමත් කරන ලෙස තව තවත් සිහි කැඳවමිනි. නමුත් අවාසනාවට සත්ත්ව සුබසාධන පණත හමස් පෙට්ටියේ දමාගෙන බලධාරිහු  තවමත් මුණිවත රකිති.
අප ඉහත සඳහන් කළ පරිදි මෙරට සතුන්ගේ ආරක්ෂණය හා සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දැනට මෙරට තුළ ක්‍රියාත්මකවන නීතිය වන්නේ 1907 අංක 13 දරණ සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥාපනතයි. බ්‍රිතාන්‍යන් මෙරට පාලනය කරන සමයේ නීතිගතකරන ලද එම ආඥාපනත කරළියට පැමිණ වසර සියයකට අධික කාලයක් ගතවී ඇත. ඉන්පසු ගෙවුණු අතීතය තුළ ලෝකයේ සෙසු රටවල් බොහොමයක් සත්ත්ව හිංසනයන් වැලැක්වීම සඳහා ශක්තිමත් නීති අනපනත් නිර්මාණය කර ඇත. ලොව පුරා ඕනෑ තරම් එවැනි උදාහරණ තිබියදී වර්තමානයට ගැලපෙන ලෙස සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් නීතිගතකර ආරක්ෂාකිරීමට රටක් ලෙස අප අපොහොසත්වීම කණගාටුවට කරුණකි.
2016 ජනවාරි මාසයේ කැබිනට් අනුමැතිය ලැබුණු සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පතක් අප රට සතුව ඇතත් එය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත්කර සම්මත කර නොගන්නේ මන්ද යන්න ප්‍රශ්නාර්ථයකි.  සැබැවින්ම ඉන් පෙනෙන්නට ඇත්තේ බලධාරින් ඊට දක්වන උනන්දුවේ තරමය. වනජීවීන් ආරක්ෂණය හා සංරක්ෂණය සම්බන්ධ නීති රීති යම්කිසි ප්‍රමාණයකින් යාවත්කාලීන  කරන අතරේ පොදුවේ සත්ත්වයන් වෙනුවෙන් ගෙන එන සත්ත්ව සුබ සාධන පනතක අවශ්‍යතාවය පිළිබඳව රජයට පසුගාමී අදහසක් තිබීම විමතියට කරුණකි.
මේ පිළිබඳව අප කළ විමසීමේදී සත්ත්ව සුබසාධන හවුලේ කැඳවුම්කාරිණි නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මිය පැවසුවේ ‘පසුගිය කාලය පුරාම සත්ත්ව හිංසන සිද්ධි රැසක් වර්තා වුණා. අප දිගින් දිගටම සත්ත්ව සුබසාධන පනත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කළ යුතු යැයි අරගලයක නිරත වන්නෙ ඒ නිසයි. අදටත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ  1907 හඳුන්වා  දුන් නීතියක්. අද රටට ගැලපෙන විධියට මේ නීති අලුත්වන්නට අවශ්‍යයි. අප රජයෙන් ඉල්ලා  සිටින්නේ  සත්ත්ව සුබ සාධන පනත හැකි ඉක්මනින් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර මෙරට තුළ සිදුවන සත්ත්ව හිංසනයන් වැලැක්වීමට කඩිනමින් මැදිහත්වන ලෙසයි’.
1907 අංක 13 දරණ සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥාපනත මගින් යම්කිසි සත්ත්ව හිංසනයක් සඳහා වැරදිකරුවකු වන පුද්ගලයෙකුගෙන් අයකර ගතහැකි උපරිම දඩ මුදල රුපියල් සියයක් පමණි. එවැනි වරදකරුවෙකු සය මසක උපරිමයකට යටත්ව බන්ධනාගාර ගතකිරීමකට යටත්කළ හැකිව තිබුණද එම දණ්ඩනය පැනවෙන්නේද ඉතා අල්ප වශයෙන් බව විජේනායක මහත්මිය පවසන්නීය. මේ අනුව සත්ත්ව සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් ශක්තිමත් පනතක් නීතිගත කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.
මෙම නව පනත සම්මත කිරීම මගින් ආකාර කිහිපයකින් අසරණ සතුන්ට නීතිමය ආරක්ෂාවක් සැලසේ. සත්ත්වයින් සම්බන්ධයෙන් දැනට පවතින නීතිමය අර්ථකථනය වඩාත් පුළුල් කිරීම මගින් සත්ත්ව හිංසනයට එරෙහිව වැඩි ආවරණයක් ලැබීම මෙම නව පනතේ ඇති විශේෂත්වයකි. එසේම සත්ත්ව හිංසනයන් හා සතුන්ට නොසලකා හැරීම් සම්බන්ධයෙන් වැරදකරුවන්ට ලබා දිය හැකි දඬුවම් ඉහළ නැංවීමට ද මෙ මඟින් අවස්ථාව ලැබේ. තව ද සතෙකු තම භාරයේ තබාගන්නා පුද්ගලයාට එම සත්ත්වයා රැකබලා ගැනීමට නෛතික වගකීමක් පැවරීමද මෙහි ඇති නව සංකල්පයකි. එමෙන්ම සත්ත්ව ආරක්ෂණය සහ හිංසනය පිළිබඳ විශේෂයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අධිකාරියක් හරහා නිතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ආයතනික ව්‍යූහය ද මෙම පනත හරහා ගොඩ නැඟීමට ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත. මේ සියලු කරුණු  සමග වඩාත් ඵලදායී හා කාර්යක්ෂම නීති රාමුවකින් මෙරට සියලු සත්වයින්ට ආරක්ෂාව ලැබීමට හා සුබසාධනය තහවුරුකරගැනීමට මෙම පනත අවස්ථාව උදාකරදී ඇත. මේ නිසා සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර ගැනීමට බල කිරීම අවිහිංසාව අගයන උතුම් මානව ගුණාංගයන්ගෙන් පිරි හදවත් ඇති සැමගේ යුතුකම හා වගකීම වන්නේය. 

Thursday, August 16, 2018


තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය ආපස්සට හැරවීමට විරෝධය පළකිරීම !



ශ්‍රී ලංකාවේ අලි - මිනිස් ගැටුම අවුරුදු එකහමාරකින් විසඳීම සඳහා තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින් නව වැඩපිළිවෙලක් යෝජනා කර ඇත.

එමගින් අදහස්  කෙරෙන්නේ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් සහිත සියළුම ප්‍රදේශවලින් වන අලි ඇතුන් දහස් ගණනක් පන්නා රක්ෂිත වලට කොටු කිරීමත්, ප්‍රශ්නකාරී තනි අලින් සිය ගණනක් අල්ලා ජීවිතාන්තය දක්වා සිරගත කිරීමත් මගින් මෙම ගැටුම විසඳීමටය.

මෙය අලි කළමනාකාරණ ජාතික ප්‍රතිපත්තියට සම්පුර්ණයෙන් පටහැනි, සියළු විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් වලට විරුද්ධ හා යථාර්තවාදීද නොවන වැඩපිළිවෙලකි.

මෙය කිසිදා සාර්ථකකරගත නොහැකි අසාර්ථක වැඩසටහනක් නමුත්, එහි ඇති භයානකකම වන්නේ ඒ සඳහා උත්සාහ දැරීම මගින්ද අලි - මිනිස් ගැටුම් විශාල ලෙස උත්සන්න වීමත්, අලි ඇතුන් විශාල ප්‍රමාණයක් එමගින් මරණයට පත්වීමත්ය.



ශ්‍රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් හා මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් විශාල සමාජීය, ආර්ථික හා පාරිසරික බලපෑමක් එල්ලකරන ගැටළුවක් බවට අලි - මිනිස් ගැටුම පත්ව ඇත. ගැටුමේ පාර්ශව දෙකටම අගතියක් නොවන පරිදි වඩාත් විද්‍යාත්මක හා තිරසාර ආකාරයෙන් මෙම ගැටුම කළමනාකරණය කළයුතුව තිබියදී එසේ නොකර මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම පන්නා රක්ෂිත ප්‍රදේශ වල ගාල්කිරීම හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල සිරිගතකිරීම මගින් එම ගැටුම පාලනය කිරීම සඳහා තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැරසෙන යථාර්තයෙන් හා ජාතික ප්‍රතිපත්තියෙන් බැහැර අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් අපගේ බලවත් විරෝධය පළකරමු. ඒ හේතුවෙන් දිවයින පුරා පැතිරී ඇති අලි - මිනිස් ගැටුම් ඉදිරියේදී තවදුරටත් උත්සන්නවීමේ දැඩි අවධානමක් පැනනැගී ඇති අතර එම තත්ත්වය වැලැක්වීම සඳහා ඉතා කඩිනමින් මැදිහත්වන ලෙස අප වර්තමාන තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉතා ඕනෑකමින් ඉල්ලා සිටිමු.

නොයෙකුත් අඩුලුහුඬුකම් මතින්හෝ වනජීවී සරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හා සෙසු ඇල්මැති පාර්ශව අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය සඳහා විද්‍යාත්මක හා සාධනීය විසඳුම් යෝජනා ගණනාවක් මත පදනම්වූ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් ගොඩනගා ඊට අනුකූලව වැඩසටහන් ක්‍රියාවට නැංවීම අරඹා ඇත. එසේ තිබියදී එකී සියළුම විසඳුම් යෝජනා නොසලකා හරිමින් ඉදිරි වසර එක හමාර තුල අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීමට යැයි පවසමින්රේඛීය විෂයභාර තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය මගින්  මෙම වැඩසටහන සඳහා පිඹුරුපත් සකස් කරමින් සිටින බව පසුගිය ජූලි මස 13 වැනි දින අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීනයින්ගේ අදහස් ලබාගැනීම සඳහා බව හුවා දක්වමින් රේඛීය අමාත්‍යංශය විසින් සංවිධානය කෙරුණු වැඩමුළුවේදී අනාවරණය විය.

නමුත් ඒ ආකාරයෙන් මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම පන්නා රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට ගාල්කිරීම හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල සිරිගතකිරීම අලි - මිනිස් ගැටුමට කිසිඳු ආකාරයක විසඳුමක් නොවන බව අප අවධාරණය කරමු. ඒ වෙනුවට මෙමගින් සිදුවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් අප මෙතෙක් අත්කරගෙන ඇති ප්‍රගතිය නැවත ආපස්සට හැරවීම හා අලි - මිනිස් ගැටුම සීග්‍රයෙන් ඉහළ යාම මගින් එම දෙපාර්ශවයේම ජීවිත අනතුරේ වැටීම පමණි.

එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සංරක්ෂණය හා අලි මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය සම්බන්ධව 2017 වසරේ කෙටුම්පත්කර දැනට අප්‍රකාශිත තත්වයේ පවතින ප්‍රතිපත්ති මාලාවේද අවධාරණය කෙරෙන වන අලි ඇතුන් ඔවුන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමි තුලම සංරක්ෂණය කරමින් වඩාත් විද්‍යාත්මක හා තිරසාර ප්‍රවේශයක් ඔස්සේ මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීම සඳහා නායකත්වය ගන්නා ලෙස අප තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත්කර වනජීවී හා වන රක්ෂිත වලට ගාල්කිරීම මගින් අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණය කිරීමට ඉතිහාසය පුරා දරන ලද සියළු ප්‍රයත්නයන් අසාර්ථකවී තිබියදී බලධාරීන් නැවතත් මෙරට වන අලින් හා මිනිසුන් රෑ වැටුණු වලේ මහා දවලෙත් ඇදදැමීමට කටයුතු කරමින් සිටීම ඛේදණීයය. පසුගිය දශක හය පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ අලින් සංරක්ෂණය හා අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව භාවිතා කරනලද ප්‍රධාන සිද්ධාන්තය වූයේ ද වනජීවී සංරක්ෂණය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරිපාලනය වන වනජීවී රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට අලි ඇතුන් සීමා කිරීමය. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේවනජීවී හා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවලට අයත්රක්ෂිත ප්‍රදේශ ජාලය මගින් ආවරණය වන්නේ දිවයිනේ මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් සියයට විසිහයක් පමණ වන අතර මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නැතිරක්ෂිත ප්‍රදේශසියයට දහඅටක් පමණවේ.නමුත් දිවයිනෙහි සියයට හැටක පමණ ප්‍රදේශයක වන අලි ඇතුන් ජීවත්වේ. ඒ අනුව මෙම යෝජනාව ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම් දැනට කුල්ලක තරම් ප්‍රදේශයක ජීවත්වන අලි ඇතුන් අල්ලක් තරම් ප්‍රදේශයකට ගාල් කිරීමට බලධාරීන්ට සිදුවනු ඇත. ඒ මතුද නොව, දැනට අලි ඇතුන් ජීවත්වන රක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් සියයට හතලිස් හතරක පමණ ප්‍රදේශයක මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් සිදුවන අතර “මිනිසුන් ජීවත්වන ප්‍රදේශ වලින් අලි ඇතුන් සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත්කිරීම” ට නම් එම ප්‍රදේශ සියල්ලෙන්ම වන අලින් ඉවත්කළ යුතුය. ඒ අනුව මෙම වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරියේදී වන අලි ඇතුන් 4000කට පමණ බලපෑම් එල්ලවීමට නියමිතය.   එබැවින් මෙම උත්සාහය කිසිඳු ආකාරයකින් සාර්ථකත්වයක් අත්කර නොගන්නා බව යලි යලිත් පැවසිය යුතු නැත. එසේම එවැනි ප්‍රයත්නයකින් සිදුවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම නැවත නැවතත් භයානකලෙස ඔඩුදිවීම පමණක් බවත් තම ජන්මභූමි වලින් පන්නා දමන අලි ඇතුන් හාමතේ මියයාම බවත් අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතා වටහානොගැනීම කණගාටුවට කරුණකි.

මෙසේ වනජීවී රක්‍ෂිත තුළට ගාල් කෙරෙන අලි ඇතුන් ඒ තුළ රඳවාගත නොහැකිව යළිත් තමන්ගේ වාස භූමි වෙත පැමිණීම හෝ එසේ සිදුකර ගත නොහැකි අවස්‌ථාවලදී ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස කුසගින්නේ මිය යාම නොවැලැක්විය හැකි බව වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සතු පර්යේෂණ දත්ත වලින් පවා අවධාරණයකරතිබේ. එවැනි පසුබිමක් තුල අලි - මිනිස්‌ ගැටුමට පිළියමක්‌ ලෙස මෙම ක්‍රමෝපාය යොදාගැනීම ඉතා අවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවක් බව අප අවධාරණය කරමු. තමන්ගේ නිජබිම් වලින්, වාසභූමි වලින් පන්නා පිටුවහල්කර පිටස්තර වනජීවී රක්ෂිත වලට ගාල් කරන අලි රංචු වල සිටින අහිංසක ගැහැණු සතුන්ට හා පැටවුන්ට ආගන්තුක පරිසරය තුලින් ඔවුන්ගේ එදිනෙදා අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමට නොහැකි වේ. එවැනි අවස්ථා වල එම සතුන් විදුලි වැටෙන් කොටුවූ ප‍්‍රදේශය තුල සිරවී ආහාර හිඟයකට මුහුණ දෙති. එමගින් ඇතිවන පෝෂණ දුර්වලතා නිසා, විශේෂයෙන් කුඩා අලි පැටවුන් ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස දුක් විඳ බඩගින්නේ මිය යාම සිදුවේ.වර්ෂ 2006 වියළි කාලයේදී වළව වම් ඉවුර ව්‍යාපෘතිය මගින් තම පාරම්පරික නිජ බිම් උදුරා ගන්නා ලදුව අලි ඇතුන් 225 ක්‌ පමණ ලුණුගම්වෙහෙර ජාතික උද්‍යානයට ගාල් කෙරුණි. අලි පළවා හැරීමේ ඉතා අවාසනාවන්ත ඉරණම සපත කරමින් මෙසේ ලුණුගම්වෙහෙරට ගාල් කෙරුණු අලි ඇතුන් පෝෂණ දුර්වලතා හා ඒ ඔස්‌සේ ඇතිවූ රෝගාබාධ මගින් මරණයට පත්වූ බව පරිසර ක්‍ෂේත්‍රයේ දැඩි කතා බහට ලක්‌වූ කාරණයකි. එසේම වයඹ වනජීවී කලාපයේ දිවිගෙවන අලි ඇතුන් රංචු කහල්ල - පල්ලෙකැලේ හා තබ්බෝව අභයභූමි තුලට ගාල්කර එම ප්‍රදේශයේ අලි - මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණ කිරීමට ගොස් වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව අසාර්ථකත්වයට පතුවුයේ ද වරක් දෙවරක් නොවේ. එසේම යාල ජාතික උද්‍යානය ආශ්‍රිතව දිවිගෙවූ අලි රංචු උද්‍යානය තුළට ගාල්කර ඉදිකළ විදුලි වැට හේතුවෙන් හඳපානාගල ප්‍රදේශයේ ජීවත්වූ අලි පරපුර වඳවී යාමද යාල කලාප අංක එක කොටසට ඒ අවටින් පන්නා සිර කල අලි ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් විශාල ප්‍රමාණයක්‌ ආහාර නොමැතිව මිය යමින් සිටීමසැඟවිය නොහැකිසත්‍යකි. අද දක්වාමඑම වනජීවී රක්‍ෂිතවල වසරක්‌ පාසා සෑම වියළි කාලයකම අලි පැටවුන් මියයෑම එම වනජීවී රක්‍ෂිතවල අලි ගහනයන්ගෙන් ඉදිරි පැවැත්මට ඉතා අහිතකර අන්දමින් බලපා ඇති බව අවධාරණය කළ යුතුය.

ඒ සඳහා අමාත්‍යංශ බලධාරීන් යෝජනාකරන විසඳුම වන්නේ අක්කර දස දහසක තෘණ වගාකර වන අලින්ගේ කුසගින්න නිවීමටය. අක්කර දස දහසක් විශාල වපසරියක් ලෙස සිතුවද අලි ඇතුන් දිනපතා විශාල ආහාර ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරන පසුබිමක අක්කර දස දහසක තණකොළ අලි ඇතුන් සිය දෙනෙකුටවත් ප්‍රමාණවත් වේදැයි සැකසහිතය. එසේම අලි ඇතුන් අති මහත් බහුතරයක් ජීවත්වන වියළි කළාපයේ මෙසේ තෘණ භූමි ඇතිකරමින් අලින්ට ආහාර සැපයීමට කිසිලෙසකත් ප්‍රායෝගික නොවන්නේ වියළි සමයේ තණකොළ වැවීමට තබා එම ප්‍රදේශවල ජනතාවට පවා පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට වත් ජලය නොමැතිවන බැවිණි. ඒ සඳහා මින්පෙර ලුණුගම්වෙහෙර, උඩවලව හා තබ්බෝව ප්‍රදේශවල අසාර්ථකවූ තණකොළ වැවීමේ ව්‍යාපෘතිද උදාහරණ ලෙස ගත හැකිය. ඒ අනුව මෙම වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරියේදී බලපෑම් එල්ලවීමට නියමිත වන අලි ඇතුන් 4000කට කුසගින්නේ මියයාමට සිදුවීම නොවැලැක්විය හැකිය.  

වනජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හා සංරක්ෂණ පර්යේෂණ ආයතනය එක්වඉකුත් වසර ගණනාවක් පුරා වන අලින්ට චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණ කරපටි පළඳවා ලබාගත් දත්ත මගින් සිදුකෙරුණුපර්යේෂණ මගින්ද අනාවරණය වන්නේකොතරම් අලි පලවාහරීම් සිදුකළද අලි - මිනිස් ගැටුමට දායකවන තනිඅලින් එම සතුන්ගේ වාසභූමි තුළම රැඳී සිටීමට දැඩි උත්සාහයක් දරන බවය. කෙසේ හෝ එම සතුන් තම වාසභූමියෙන් ඉවත් කලද ඉතා කෙටි කලකින් නැවතත් තම වාසභූමියට එම සතුන් පෙරලා පැමිණෙන බවය. ඒ අනුව වනජීවී රක්‍ෂිත වලින් පරිබාහිරව තම වාසභූමි පවත්වාගෙන යන අලි ඇතුන් ඔවුන්ගේ පාරම්පරික වාස භූමි වලින් පිටමං කර වනජීවී රක්ෂිත තුලට ගාල් කිරීමට දරන උත්සාහයන් සියල්ල අසාර්ථක බව විද්‍යාත්මකව ඔප්පුවී ඇත.

සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි පළවා හැරීම් මගින් සිදුවන්නේ අලි ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් පමණක්‌ තම වාස භූමි වලින් ඉවත් කිරීමය. එහෙත් ඉහත සඳහන් කල පරිදි අලි මිනිස්‌ ගැටුමට හේතු වන්නේ තරුණ පිරිමි අලින් බව ප්‍රකට කාරණයකි. මෙවැනි පසුබිමක්‌ තුළ අලි රංචු පළවා හැරීම මගින් අලි මිනිස්‌ ගැටුම විසඳීමට නොලැබෙන බව යළි යළිත් සඳහන් කළ යුතු නැත. මෙවැනි අවස්ථාවල තනි අලින් බොහෝවිට සිදු කරන්නේ අලි පලවා හැරීම් මඟ හැර වෙනත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වී මෙහෙයුම අවසන් වූ පසු යළිත් තමන්ගේ පුරුදු වාස භූමියට පැමිණීමය. මේ ආකාරයෙන් අලි පලවා හැරීම් අවසන් කළ වහා එම ප්‍රදේශය හා තදාසන්නව,පැන්නීමෙන් කුපිතවූපිරිමි වන අලින් සැරිසැරීම හා ඔවුන් මිනිස්‌ ජනාවාසවලට පැමිණ භව භෝග හා අනෙකුත් යටිතල පහසුකම් විනාශ කරමින් මිනිස්‌ ජීවිතවලටද තර්ජන ඇති කිරීමසුලභව දක්නට ලැබේ.
තවද අලි ඇතුන් රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලට ගාල්කිරීම සඳහා නිතර නිතර අසාර්ථක අලි පැන්නීම් සිදුකිරීම මගින් සිදුවන්නේ ගැහැනු සතුන් හා පැටවුන් සහිත අලි රංචු පවා මිනිසුන් කෙරෙහි දක්‌වන බිය පහවීම හා මිනිස්‌ ප්‍රතිරෝධයට අනුවර්ථනය වීම බව අවධාරණය කල යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් අලි රංචු ගම්වැදීමට දක්වන ප්‍රවණතාවය ඉතා අඩු නමුත් මිනිසුන්ගේ අඩංතේට්‌ටම් හා අලි පළවා හැරීම්වලට නිරතුරුව භාජනය වන අලි රංචු අද වනවිට ගම් වැදීමට පවා නැඹුරු වන තත්ත්වයක්‌ තුළ ඒ රංචුවලට බිහිවන පිරිමි සතුන් වැඩි දෙනෙක්‌ අතිඋග්‍ර අලි මිනිස්‌ ගැටුමකට මුල පිරීම නොවැළැක්‌විය හැකිවීම විමතියට කරුණක්‌ද?

එසේම නිතර නිතර අලි ඇතුන් පලවා හැරීමේ මෙහෙයුම් සිදුකිරීමෙන් හා ඒවාට විශාල වශයෙන් අලි වෙඩි භාවිතා කිරීමෙන් සහ අලි ඇතුන්ට පතොරම් තුවක්කු වලින් වෙඩි තැබීමෙන් අලින්ගේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වර්ධනය වේ. මිනිසුන් කෙරේ වෛරයක් ඇතිවේ. අලි රංචු වල සිටින කුඩා අලි පැටවුන් මිනිසුන්ගේ අලිවෙඩි, ශබ්ධ නැගීම් හා ගින්දර වැනි අලි ඇතුන් සාමාන්‍යයෙන් බිය දක්වන සාධක වලට නිතර මුහුණදීම සිදුවේ. එමගින් ඒවාට ඇති බිය ඉවත්වී යයි. මෙලෙස දිගින් දිගටම මිනිසුන් අලින් සමග ගැටීමෙන් එම ගැටුම තව තවත් වර්ධනය වනවා මිස ගැටුම සංසිඳීමක් සිදු නොවේ. එය ඉදිරියේදී තව තවත් බරපතල අලි - මිනිස් ගැටුම් ඇතිවීමට හේතුවේ.

චන්ද්‍රිකා තාක්‍ෂණ කරපටි වලින් ලබා ගන්නා දත්ත හා ක්‍ෂේත්‍ර අධ්‍යයන මගින් මනාව පැහැදිලි වන හා ජාතික ප්‍රතිපත්තිය මගින් පිළිගත් කාරණය වන්නේ අලි රංචු පරිභෝජනය කරන ප්‍රදේශ සීමිත හා විශේෂයෙන් වෙන් කර ගත හැකි බවය. මහ කැළෑ, ලඳු කැළෑ අත්හරින ලද පෞද්ගලික ඉඩම්, වගා කන්නයෙන් පසු අත් හරිනු ලැබූ කුඹුරු (ඉපනැලි) හා හේන් බිම් මෙසේ අලි රංචු විසින් පරිභෝජනයට ගනු ලබන කොටසට අයත් වන අතර එම කොටස්‌වලට සැලසුම් සහගතව අලි ඇතුන් සීමා කිරීම මගින් ඉන් පිටත ඇතිප්‍රදේශප්‍රමාණිත සංවර්ධන සැලැස්‌මකට ලක්‌කර මිනිස්‌ පරිභෝජනයට ගැනීමට හැකියාව පවතී. ඉනික්‌බිති අලි ඇතුන්ගේ භූමි පරිභෝජන රටාවට අනුකූලව ඔවුන් විසින් මිනිස්‌ වාසස්‌ථානවලට හා වගා බිම්වලටවැදීම වැළැක්‌වීමට අලි ඇතුන් භාවිත ප්‍රදේශ හා මිනිස්‌ භාවිත ප්‍රදේශ අතර ස්‌ථිර හා තාවකාලික අලි බාධක යෙදීම මගින් දීර්ඝ කාලීන සැලසුම් සහගත වැඩපිළිවෙළකට අනුකූලව මෙම අලි මිනිස්‌ ගැටුමට තිරසාර විසඳුමක්‌ ලබාගත හැකිය.

හම්බන්තොට වනඅලි කළමනාකරණ ප්‍රදේශය (Managed Elephant Range) වැනි ව්‍යාපෘති මගින් වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව උත්සාහ දරා ඇත්තේ මේ ආකාරයෙන් වනජීවී රක්ෂිත වලින් පරිබාහිරව ජීවත්වන වන අලි රංචු ක්‍රමානුකූලව ඔවුන්ගේ වාසභූමි තුලට සීමා කර අලි - මිනිස් ගැටුම අලි - මිනිස් සහජීවනයක් බවට පත් කිරීමටය. නමුත් එවැනි වනඅලි කළමනාකරණ ප්‍රදේශ සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය රැකවරණය ලබා දීමට කටයුතු නොකිරීම හා එම ප්‍රදේශද දේශපාලන හෙංචයියන් හා ව්‍යාපාරිකයින්ට උලාකන්නට ඉඩහැර අහක බලාගෙන සිටින බලධාරීන් එමගින් ඔඩුදුවන අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා බව කියමින් අලි ඇතුන් වනජීවී හා වන රක්ෂිත තුලට ගාල් කිරීමට යත්න දැරීම ජුගුප්සාජනකය. එසේ සිදුකර දැනට ඉදිකර ඇති විදුලි වැට කිලෝමීටර් 4500 කට අමතරව තවත් විදුලිවැට කිලෝමීටර් 2500 ක් ඉදිකර මෙම ගැටුම පාලනය කිරීමට හැකි බවට බලධාරීන්ට අදහස් පහළවූයේ කෙසේද යන්න ප්‍රශ්නයකි. 

තවද මෙවැනි අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ ක්‍රමවේද යොදා ගනිමින් ගැටුම ප්‍රවර්ධන කරන බලධාරීන් එහි සෘජු ප්‍රතිපලයක් වන අලි ඇතුන් “මිනීමරු” හංවඩුව ගසා“අලිරැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථාන”නමින් හඳුන්වන එළිමහන් සිර කඳවුරු වලට ගාල් කර ජීවිතාන්තය දක්‌වා 'සිරදඬුවම්' ලබා දීමටද යෝජනා කෙරේ. ඒ අනුව දැනට හොරොව්පතාන ප්‍රදේශයේ ඉදි කර ඇති අලිරැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථානයේ අලි සියදෙනෙකු සිරගත් කිරීමට නියමිත අතර ලුණුගම්වෙහෙර ප්‍රදේශයේ ඉදිකෙරෙමින් පවතින අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේද එවැනිම අලි ඇතුන් ප්‍රමාණයක් සිරගත් කිරීමට නියමිතය. මේ වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරි වසර එකහමාර තුල අලි - මිනිස් ගැටුමට තිත තැබිය හැකිවෙතැයි බලධාරීන් ගත්තීරණය  කුමනදත්තමත පදනම්ව ඇත්දයන්න විමසිය යුතුව ඇත.

වර්ග කිලෝමීටර් විස්සක පමණ කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක්‌, වන අලින්ට පැන යැමට නොහැකි බව කියන භෞතික බාධකවලින් ආවරණය කර සකස්‌ කර ඇති මෙවැනි අලි රැඳවුම් වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන් ම එළිමහන් හස්‌ති සිර කඳවුරු‌ බව කීම වරදක්‌ නො වේ. තවද එමගින්ද සිදුවන්නේ අලි මිනිස්‌ ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කිරීම බව දෙවරක් පැවසිය යුතුව ඇත. සාමාන්‍යයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් සියයක පමණ ප්‍රදේශයක සංචාරය කරමින් ජීවත් වන වනගත පිරිමි අලි මද කිපෙන සමයේ දී වර්ග කිලෝමීටර් හය සියයක (600 km2) පමණ පුළුල් ප්‍රදේශයක ගමන් කරති. එවැනි හැසිරීමක්‌ සහිත අලින් මෙවැනි පටු බිම්කඩකජීවත කාලයමකොටු කර තැබීම සැබැවින් ම සිරගත කර තැබීමක්‌ බව නො කිවමනා ය. සිර කරනු ලබන වන අලින්ට ආහාර පිටතින් ලබා දීමට තීරණය කෙරුණ ද මේ අලි සිරකරුවන්ට එවැනි ආහාර සැපයීමක්‌ කල හැකිද යන්න ද ගැටළුසහගත ය. දරාගත නොහැකි කුසගින්න හා මානසික ආතතියෙන් බැට කන මේ අසරණ අලි ඇතුන්ට ඇති එක ම විකල්පය වන්නේ කඳවුර බිඳගෙන පලා යැම වුවත් ඒ සඳහා දරන සැම උත්සාහයක්‌ ම දැනට හොරොව්පතානේ සිදුකරන ආකාරයට වෙඩි උණ්‌ඩ මඟින් ව්‍යර්ථ කිරීමටඅදහස්  කරන බව දැනගන්නට ලැබී තිබේ. එසේ ම අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථානයට ගාල් කරන අලි ඇතුන් ගේ හැසිරීම් රටාවන් අධ්‍යයනය කිරීමට, සෞඛ්‍ය හා සුබසාධන තත්ත්වය සොයා බැලීමට ආදි කිසිදු සාධනීය ප්‍රවේශයකට මෙහි දී අවධානය යොමු කර නොමැති අතර ඒ සඳහා අඩු තරමින් සැලසුමක්‌ හෝ නොමැති බව අප අවධාරණය කළ යුතු ය. ඕනෑ ම දෙයකට දරාගත හැකි උපරිම ධාරිතාවක්‌ ඇතත් බලධාරීන් මේ අලි සිර ගෙදරට එවැනි උපරිම ධාරිතාවක්‌ වත් නිර්ණය කර ඇති බවක්‌ පෙනෙන්නට නැත. ඒ මන්ද යත් සිර කඳවුරේ ගාල් කර ඇති අලින් සංඛ්‍යාව පිළිබඳ ව වනජීවීය සතු ව පිළිගත හැකි සංඛ්‍යාලේඛන හෝ වාර්තා නොමැති බැවිනි. එවැනි අවාසනාවන්ත පසුබිමක් තුල හොරොව්පතානඅලි ගාලේ සිර කෙරුණු බව කියන අලි ඇතුන් 36 දෙනෙකුගෙන් (සැබෑ සංඛ්‍යාව මීටවඩා බෙහෙවින් වැඩි බව විශ්වාස කටයුතු ආරංචි මාර්ග වලින් දැනගන්නට ලැබේ) අලින් ගණනාවක් අකාලයේ කුසගින්නෙන් මරණයට පත් වී හෝ පැනගොස් ඇති බව රේඛීය විෂයභාර නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයාද ප්‍රකාශකරන පසුබිමක බලධාරීන් සුදානම් වන්නේ අලි - මිනිස්‌ ගැටුමට දායක වන බවට චෝදනා ලබන අලින් තව තවත් අල්ලා සිරගත කිරීම ය. එසේ ම මහජන මුදල් මෙවැනි අසාර්ථක ව්‍යාපෘති සඳහා කාබාසිනියා කරන බලධාරීන් ඒවායේ අසාර්ථක බව පිළිබඳ ව තොරතුරු ජනතාවට වසන් කිරීම ද ජුගුප්සාජනක ය.

මෙම රැඳවුම් මධ්‍යස්‌ථාන අලි මිනිස්‌ ගැටුම පාලනය වෙනුවට ප්‍රවර්ධනය කරන මධ්‍යස්‌ථාන ලෙස ක්‍රියා කරන බව අප අවධාරණය කරන්නේ එමඟින් සිදු වන්නේ මෙසේ ගාල් කරනු ලබන අලි තමන්ට එල්ල වන පීඩනය හමුවේ තව තවත් ප්‍රචණ්ඩ හැසිරීම් දැක්‌වීම නිසා ඉදිරියේ දී අලි - මිනිස්‌ ගැටුම තව තවත් ඔඩුදුවන බැවිනි. මෙසේ ගාල් කරන සතුන්ට ඇති විකල්ප දෙක වන්නේ එක්‌කෝ ගාලෙන් පැන යැම හෝ එසේත් නැතිනම් අකාලයේ මරණයට පත් වීම බව නො කිවමනා ය. ගාලෙන් පැනගෙන තම මුල් වාසභූමිය වෙත අලියාට පැමිණිය හැකි වුව හොත් එම සත්ත්වයා පෙරටත් වඩා බිහිසුණු ලෙස මිනිස්‌ ජීවිත හා දේපළවලට හානි කිරීමට පසුබට නො වේ. එමඟින් සිදු වන්නේ පෙරටත් වඩා සංකීර්ණ අලි - මිනිස්‌ ගැටුමක්‌ නිර්මාණය වීම නො වේ ද? එසේ ම එම සතුන් නැවත තම වාසභූමිය වෙත ගමන් කරන අතරතුර පසු කරන ඇතැම් ප්‍රදේශවල ජනතාවට වන අලින් සමඟ ජීවත් වීමේ අත්දැකීම් නොමැත. එවැනි ප්‍රදේශ හරහා මේ අලින් ගමන් කරන අවස්‌ථාවල එම ජනතාව ගේ ජීවිත බරපතළ අවදානමකට ඇද වැටේ. එසේ ම මෙසේ අල්ලා ගාල් කරනු ලබන අලින් අකාලයේ මිය යැම හෝ සදාකාලික සිරකරුවන් බවට පත් වීම හෝ මඟින් එම සතුන් ගේ ජාන සම්පත් ඉදිරි පරම්පරා වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීම ඇණහිටී. එය සිරිලක හස්‌ති පරපුරේ ප්‍රවේණික ශක්‌තිය හීන වීමට හේතු වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සංරක්ෂණයට හා අලි මිනිස් ගැටුම කළමනාකරණයට අදාලව 2006 වසරේ එළිදැක්වුණු රජයේ ජාතික ප්‍රතිපත්ති මාලාවේ මෙන්ම 2017 වසරේ කෙටුම්පත්කර දැනට හමස් පෙට්ටියේ දමාගෙන සිටින ප්‍රතිපත්ති මාලාවේද අවධාරණය කෙරෙන්නේ වන අලි ඇතුන් එම සතුන්ගේ පාරම්පරික වාසභූමි තුලම සංරක්ෂණය කරමින් අලි - මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීමය. දැනට විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් ඔප්පුකර ඇති ප්‍රායෝගික විසඳුම වන්නේ ද එයයි. නමුත් ඒ සියල්ලට පයින් ගසමින් රේඛීය අමාත්‍යංශය ක්‍රියාකිරීමෙන් සිදුවන්නේ වර්තමාන අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණය නැවත වසර විස්සක් පමණ ආපස්සට තල්ලුවීම බව අප අවධාරණය කලයුතුය. තම විෂය පථය වෙනස්වීම හෝ ජනතාව වෙතින් ප්‍රතික්ෂේප වීම මගින් බලධාරීන්ගේ හා නිලධාරීන්ගේ ඔළුගෙඩි මාරු වුවද ඔවුන් විසින් සිදුකරන වැරදි නිසා රට ආපස්සට යාම නොවැලැක්විය හැකි අතර වර්තමානයේ මෙරට අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණයද මුහුණදී ඇත්තේ එකී ඉරණමට බව අප අවධාරණය කරමු.

වර්තමාන තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතා යුද්ධය නිමාකිරීමට මැදිහත්වූ අයුරින් අලි - මිනිස් ගැටුම මැඩලීම සඳහා ද සාධනීය මැදිහත්වීමක් සිදුකරණු ඇතැයි අප සියළුදෙනාම බලාපොරොත්තු වුනෙමු. නමුත් වනජීවී සංරක්ෂණයට පටහැනි ආකාරයෙන් හා අලින්ට එරෙහිව සිදුකරන යුද්ධයක ආකාරයෙන් මෙම වැඩසටහනට ඔහු මගින් ක්‍රියාත්මක කරවීමට කිසිවෙකු හෝ උත්සාහ දරමින් සිටින්නේ වැරදි දත්ත ලබාදෙමින් ඔහුවද නොමග යවමින් ද යන්න සැක සහිතය. නමුත් ත්‍රස්‌තවාදය මර්ධනය කල ආකාරයෙන් ගැටුමේ එක් පාර්ශවයක් සමූලඝාතනය කර යුද්ධයක් දිනිය හැකි වුවද අලි - මිනිස් ගැටුම විසඳීමේදී එය සිදුකළ යුත්තේ ගැටුමේ පාර්ශවකරුවන් දෙපිරිසටම අනර්ථයක් සිදු නොවන ආකාරයෙන් බව අමාත්‍යවරයා ද වටහාගෙන ඇත.එනමුත් මේ සිදුකිරීමට යන්නේ වන අලින්ට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කිරීම ය. අලි රංචු වනජීවී හා වන රක්ෂිත තුලට හා අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන වලට ගාල්කර එයින් පිටතට පැමිණෙන අලින් දණ්ඩනය කිරීම සඳහා නවීන තුවක්කු හා ප්‍රවාහන පහසුකම් සහිත 5000 ක සිවිල් ආරක්ෂක බලඇණියක් ද යොදා ගැනීමට සැලසුම් සකස් කිරීමෙන් ඒ බව මොනවට පැහැදිළිවේ.

තවද ඒ සමග මෙතෙක් වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවසහ සෙසු ඇල්මැති පාර්ශව (වෙනත් රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ආයතන, ස්වේච්ඡා සංවිධාන, ග්‍රාමීය ප්‍රජාව) ජාතික ප්‍රතිපත්තිය මත පදනම්වසාමුහික ප්‍රයත්නයක් වශයෙන් දියත් කෙරුණු අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ කටයුතු තනිකරම වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුමේ රාජකාරිය බවට පත්කර ගැනීමට බලධාරීන් කටයුතු කිරීම මගින් ජනතාවට ලබාදෙන නරක පූර්වාදර්ශය ද ඉතා බරපතල බව අවධාරණයකල යුතුය. මෙම ක්‍රියාකලාපය හේතුවෙන් උත්සන්න වන අලි - මිනිස් ගැටුම් හේතුවෙන් ජීවිත තර්ජනයට මුහුණදෙන ජනතාව ඉදිරියේදී වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු නිලධාරීන්ට එරෙහිව අවි ඔසවන්නේ අලි - මිනිස් ගැටුම පාලනය සඳහා තමන් වෙත පැවරී ඇති සාමූහික වගකීමෙන් මුදවනු ලැබ වඩාත් නිදහස් ආකාරයෙන් බව බලධාරීන් සිහිතබා ගත යුතුය.
එබැවින් අප තිරසර සංවර්ධන, වනජීවී සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගෙන් ඉතා ඕනෑකමින් ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම අසාර්ථක අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණ න්‍යාය මගින් මෙරට අසරණ වන අලි සම්පත හා අහිංසක දුප්පත් ජනතාව කබලෙන් ලිපට ඇද දැමීම නවතා වඩාත් විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයන් ඔස්සේ තිරසාර ආකාරයෙන් අලි - මිනිස් ගැටුම් කළමනාකරණයට නායකත්වය දෙන ලෙසය.

මීට විශ්වාසී,
සංරක්ෂණ පර්යේෂණ ආයතනය
සොබාදහම් අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය
පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය
පරිසර සංවිධාන සම්මේලනය
ශ්‍රී ලංකා වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය
වැසිවනාන්තර සුරකින්නෝ
ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය
ස්වභාව ගවේෂණ හා අධ්‍යාපන කණ්ඩායම
අලි ඇතුන්, වනාන්තර හා පරිසර සංරක්ෂණ භාරය
උඩවලවේ හස්ති පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතිය
ජෛවවිවිධත්ව හා අලි සංරක්ෂණ භාරය
පරිසර හා සංස්කෘතික අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය
ඉකෝ බ්‍රිගේඩ් ශ්‍රී ලංකා
ඉකෝ වී - පරිසරහිතකාමී ස්වේච්ඡා සංවිධානය
ජෛවවිවිධත්ව අධ්‍යාපන හා ගවේෂණ සංගමය
නැචුරල් හිස්ට්‍රි සොසයිටි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
දේශීය වනාන්තර සුරකීමේ සංගමය
ජෛවවිවිධත්ව සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කවය